Network ikiden fazla bilgisayarin birbirleriyle iletisim halinde olmasidir. Bu iletisim internet üzerinden farkli kitalardaki iki bilgisayar arasinda da olabilir , ayni mekan içinde olan iki bilgisayar arasinda da. Eger bu bilgisayarlar ayni yerel alan içinde bulunurlarsa bu network ,

LAN (local area network) olarak adlandirilir. Bu is için her bilgisayarda iletisimi saglayan ethernet kartlari ve gerekli kablolar mutlaka olmalidir. LAN büyüdükçe bu sisteme HUB , Server gibi LAN`in hizini ve yetenegini arttiracak üniteler eklenir.



LAN ILE YAPILABILECEKLERINIZ


LAN`in temel faydasi verilerin paylasimidir. Ancak bunu çok farkli yollarla kullanabilirsiniz. Örnegin ofislerde tek bir yazicinin bütün ofis çalisanlarinca kullanilabilmesi , bütün kullanicilar arasinda haberlesmenin bilgisayar ekranindan yapilabilmesi , gelen fakslarin kullanicilarin ekraninda görüntülenebilmesi ve her kullanicinin kendi sisteminden faks çekebilmesi , bir uygulamanin server üzerinde çalisirken birden fazla kullanici tarafindan kullanilabilmesi. Ev ve ofis kullanicilari tek bir internet baglantisi ile birden fazla bilgisayari internet’e baglayabilir , e-mail alip verebilir ve hatta oyun oynayabilirler.



LAN TIPLERI:


Iki bilgisayar arasindaki LAN : Bu en küçük lan tipi ayni zamanda en hesaplim olanidir da. Her iki bilgisayara ethernet karti takmak ve bu kartlari CAT5 standardinda cross bir kablo ile baglamak yeterlidir.

Ikiden fazla bilgisayar arasinda BNC ile kurulan LAN: Bilgisayar sayisi ikiden fazla ise izlenebilecek iki yol vardir. Bunlardan birincisi tüm bilgisayarlardaki ethernet kartlarini BNC kablolar yardimiyla seri olarak baglamaktir. Bu sistemde her bilgisayar bir sonrakine baglanarak bir zincir kurulur. Zincirin basina ve sonuna ise sonlandirici adi verilen bir parça yerlestirilir. Ancak oldukça eski olan bu sistemin pek çok dezavantaji var. Bunlardan birincisi BNC kablolarla 100Mbitlik baglanti kurulamamasi. Diger bir dezavantaj ise kablo aginin herhangi bir noktasindaki kopma veya arizanin tüm LAN`in iletisiminin kopmasina yol açmasi. Ancak üç-dört bilgisayar arasinda ucuza mal olacak bir LAN kurmak istiyorsaniz bu sistemi tercih edebilirsiniz.
Ikiden fazla bilgisayarlar arasinda CAT5 ile kurulan LAN : Günümüzde daha yaygin olan sistem ise tüm bilgisayarlarin CAT5 tipi kablolarla bir HUB`a baglanmasi. Bu sistemde isterseniz her workstation ayni HUB`a baglanarak birbirleriyle iletisim kurmalari saglanabildigi gibi HUB`a bir server baglanarak server üzerinden bilgi paylasimi saglanabilir. Bu sistem 100Mbit ile 1Gigabit arasindaki hizlarla çalisabildigi gibi her makine HUB`a ayri bir kablo ile baglandigindan baglantilardan birindeki ariza digerlerini etkilememektedir. Ayrica günümüzde network üzerinden kullanilabilen programlarin pek çogunda veri iletimi bu sisteme göre tasarlanmistir. Örnegin Logo veya ETA gibi bazi ticari programlar BNC sistemi üzerinde çalismamaktadir. (Bu son cümle bana oldukça mantiksiz geldi,daha önce bu programlarin BNC de çalistigini gördüm,hem niye çalismasin ki ? –webmaster-)




BIR LAN`IN KURULMASI:



Kablolama


LAN`inizi kurarken yapmaniz gereken ilk is kablolarin dösenmesi. Bu sanildigindan çok daha fazla dikkat gerektiren bir is. Kablolarinizin nereden geçecegine karar verirken kablonun üzerine basilmayacagindan ve elektrik hattiniza minimum 10 cm mesafeden geçtiginden emin olun. Ayrica kablonun üzerine agir seyler konmamasi gerektigini de unutmayin. Saglikli bir yapi için kablolarinizin zemin altindaki ya da duvar kenarindaki kanallardan geçmesi en uygun çözümdür. Zemin altindan geçen kanallar daha çok mimari islemler gerektiginden ancak yeni yapilan veya tadilat halinde olan bir mekanda düsünülebilir. Ancak duvar kenarindan giden plastik kanallar hem daha pratik hem de daha hesapli bir çözüm sunar.
Network`ler de kullanilan kablolar diger kablolardan farlidir. Bu kablolarin dösenmesindeki en önemli problem konnektörlerinin takilmasidir. Eger bilgisayarlar birbirine yakinsa 3 veya 5 metrelik hazir kablolar kullanabilirsiniz. Ancak daha fazla uzunluklar için kendi kablolarinizin ucuna kendi konnektörlerinizi baglamaniz gerekebilir. CAT5 kablolarin uçlarindaki konnektörler baglanirken kablo demeti içindeki renkli ince kablolarin belli bir siraya dizilmesi ve konnektörün özel bir pense ile sikilmasi gerekir. Bu yüzden kablolarin uzunluklarini tespit edip siparis üzerine yaptirmak isinizi oldukça kolaylastiracaktir. Eger siz konnektörleri kendiniz takma imkanina sahipseniz konnektörlerin iyi sikildigindan emin olun. Eger BNC kablo ile seri baglantili bir LAN kuracaksaniz isiniz daha kolay. Çünkü BNC`lerin konnektörlerini normal bir pense ile takmaniz mümkün. Ama BNC konnektörler daha önce bahsettigimiz özel pense yardimiyla sikilmak üzere tasarlandigindan normal pense ile bu is biraz zordur.



ETHERNET KARTLARININ KURULMASI



Ethernet kartlari bilgisayarin LAN ile iletisim kurmasini saglar. Bu kartlarin takilmasi diger kartlardan farkli degildir. Isterseniz 10Mbit isterseniz 10/100Mbit bir ethernet karti seçin bulacaginiz kart büyük ihtimalle PCI olacaktir. Ilk yapmaniz gereken bilgisayarinizin kasasini açtiktan sonra bos bir PCI yuvasi seçmek. Bu yuvanin arka tarafini kapayan metal parçasini çikarin ; kartinizi yuvaya dik olarak yerlestirip arka tarafini sabitleyen vidayi takin. Hepsi bu.

Daha sonra yapmaniz gereken karti windows`a tanitmak. Karti takip PC`nizi açtiktan sonra Windows`unuz Plug and Play sayesinde yeni kartinizi algiladigini taniyacak ve sizden driverlarin yerini soracaktir. Kart ile birlikte gelen sürücü disketini ya da CD sini bilgisayara takin ve Windows`a sürücülerin yerini gösterin. Aldigi sürücüleri yükledikten sonra Windows sistemi açip kapamanizi isteyecektir. Tekrar açildiktan sonra yapmaniz gereken Baslat menusundan Ayarlar – Denetim masasini seçin. Burada sistem aygit yöneticisi sekmesine geçin. Buradaki listede Network Bagdastiricilari isminde bir satir göreceksiniz. Bunun yanindaki arti isaretine basarak altindakilere baktiginizda az önce yüklediginiz ethernet kartini göreceksiniz. Kartinizin yanindaki ikonun üzerindeki sari ünlem veya kirmizi çarpi ethernet kartinizin sürücülerinde bir hata oldugunu gösterir. Bu durumda sürücüleri tekrar yüklemeyi veya daha yeni bir sürücü bulmayi düsünmelisiniz. Eger herhangi bir isaret görünmüyorsa ethernetiniz büyük olasilikla çalisacaktir.


Bundan sonraki adim Network ayarlarini yapmak. Denetim masasina girerek Network ikonuna ikim kere tiklayin ve network ayarlarina girin. Buradaki pencerede yine ethernet kartinizin ismini göreceksiniz. Burasi konfigürasyon penceresidir. Ilk yapmaniz gereken networkünüzün cilent tipini , ardindan bu networkün konusacagi dil olan protokolü seçmek.
Windows 95 PC lerin network tipi Client for Microsoft Network`tür. Önce ekleye tiklayin , ardindan Istemci ve Microsoft`u seçip sonunda Client For Microsoft`a kadar ilerleyin ve bunu seçin. Ardindan ekle , iletisim kurallari , Microsoft`tan TCP/IP , Netbeui ve IPX/SPX protokollerinden birini seçebilirsiniz. Hepsini de isaretleme sansiniz da var. Fakat bu durumda sistem %3 oraninda yavaslayacaktir. Konfigürasyon penceresine geri döndükten sonra tanimlama sekmesinden PC`nizi diger PC`lere tanitmaniz gerekecek. Bilgisayar ismi kismina sisteminize verdiginiz herhangi bir ismi Türkçe karakterler kullanmadan yazin. Ayni durum çalisma grubu için isim verirken de geçerli yalniz ayni gruba dahil etmek istediginiz tüm bilgisayarlara ayni çalisma grubu ismi vermeyi unutmayin. Bilgisayar tanimi kismi doldurulmayabilir de. Artik Enter`a basabilirsiniz. Dosyalar yüklenecek ve Windows sizden sistemi açip kapamanizi isteyecektir. Windows tekrar açildiginda sizden Microsoft Network`a girmeniz için bir sifre soracaktir. Istediginiz bir sifreyi yine Türkçe karakter kullanmamaya dikkat ederek yaziniz. Enter`a bastiktan sonra sifrenizi tekrar yazmanizi isteyecek. Sifrenizi tekrarlayin.


KABLOLARIN TAKILMASI


Yapacagimiz son islemlerden biri kablolarin takilmasi. Eger iki bilgisayar kullaniyorsaniz CAT5 Cross kablonuzu iki bilgisayarin ethernet kartlari üzerindeki yuvalara takin. Eger ikiden fazla bilgisayariniz varsa bir HUB`a ihtiyaciniz var. HUB fiyatlari son zamanlarda oldukça düstü. Küçük bir network için 10Mbit`lik bir HUB`i 60$`in altina bulabilirsiniz. HUB`lar 5`lik , 8`lik , 16`lik vs. gibi kullanici sayilarina göre siniflandirilir. Eger ileride sisteme birkaç bilgisayar daha ekleyecekseniz HUB`inizi bayiden buna göre almak mantikli bir hareket olacaktir. Ancak HUB`iniz da yer kalmadiysa ve baglamak istediginiz yeni bir bilgisayar varsa bir HUB daha alip iki HUB`i yine CAT5 kablo yardimiyla birbirine baglayarak kullanici sayinizi arttirabilirsiniz. Bilgisayarinizi HUB`a baglamak oldukça kolay. Her bilgisayarin ethernet kartini tek tek CAT5 kablolar yardimiyla HUB`a girmeniz yeterli. Bilgisayarlari hangi sira ile girdiginizin önemi yok. Ayrica HUB`i adaptörü yardimiyla fise takmak disinda bir islem yapmak zorunda degilsiniz.


PAYLASIM


Simdi dosyalarinizi veya yazicilarinizi paylastirmayi düsünebiliriz. Bunun için yine Denetim Masasindan Ag`a ulasip Ekle , Hizmetten dosya ve yazici paylasiminizi içeren Microsoft Aglari için Dosya ve Yazici Paylasimini seçmelisiniz. Gelecek pencereden sadece dosya veya sadece yazicinizi paylastirma sansina sahipsiniz. Iki defa tamam tusuna basip , dosyalar yüklendikten sonra PC`nizi tekrar baslatmaniz gerekiyor.
Sifrenizi yazip networke login olduktan sonra Bilgisayarim`dan hard-diskinize mouse’un sag tusu ile tiklayarak Paylasimi seçin. Buradaki pencerede Paylasimin Adi kismina diger bilgisayarlar da hard – diskinizin adinin ne olarak görünmesini istiyorsaniz belirtin. Alt taraftaki erisim türü kismindan hard-diskinize erisenlere salt okuma sinirlamasi getirebilirsiniz. Bu durumda hard-diskiniz üzerinde kimse degisiklik yapamaz , herhangi bir dosyayi silemez , sadece sizin makinenizden dosya kopyalayabilir. Bu seçenegin virüs girmesini de engelledigini unutmayin. Ancak isterseniz Tam Erisim hakki vererek isteyenin hard-disk üzerinden istedigini yapabilmesini saglayabilirsiniz.


Elbette tüm hard-diskinize erisim vermek zorunda degilsiniz. Yukarida bahsettigimiz islemleri hard-diskinizdeki herhangi bir klasöre de yapabilirsiniz. Yazicinizi paylastirmak için yapmaniz gereken Baslat`tan Ayarlar`i oradan da yazicilari seçmek. Açilan pencereden paylastirmak istediginiz yaziciya sag tik yapip paylasimi seçin. Buradan yazicinin adini belirleyebilir ve paylastirabilirsiniz.


Bundan sonra networkünüzü kullanmaya baslayabilirsiniz. Masa üstündeki ag komsulari ikonuna tiklayarak diger bilgisayarlardaki paylastirilmis dosyalari görebilirsiniz. Bu sisteme WinGate gibi bir proxy programi ekleyerek internet erisiminizi de paylasabilirsiniz. Ancak bir Exchange Server ile farkli e-mail hesaplarini düzenlemek veya Fax Server ile her bilgisayardan kolayca fax atip alabilmek istiyorsaniz bir server`a ihtiyaciniz olacak. Isterseniz kullandiginiz bilgisayarlardan birini server olarak atayin isterseniz ayri bir bilgisayar alin. Ancak bunun için NT gibi network kullanimina daha uygun bir isletim sistemi ve profesyonel yardima ihtiyaciniz olacak.



NETWORK SEÇIMI VE KURULUMU



Bir bilgisayar agi kurmadan önce tasarim konusunda belli kararlar almamiz gerekiyor. Eger küçük bir ag planliyorsaniz, bu süreç oldukça kisalmakla beraber kesinlikle önemini yitirmeyecektir. Ilk olarak , aginizla hangi amaçlara ulasmak istediginizi belirlemek için bir fizibilite ve sistem analizi çalismasi yapmaniz gerekiyor. Böyle bir çalisma size dogru kit ’in seçiminde kuskusuz çok yardimci olacaktir.



YÖNETICI ATANMASI


Bu safhada yari veya tam zamanli bir ag sorumlusu atamaniz ve ona gerekli yetkileri vermeniz akillica olacaktir. Agin verimliligi güvenirliligi ve güvenligi açisindan sorumlulugun tek noktada toplanmasi yararlidir.



TEMEL ALTYAPISAL KARARLAR


Artik, ag projenizi meydana getirme asamasina geldiniz. Bu çalismanin en sikici ve yorucu yani kablo dösenmesidir. Ancak bu asamada yapilacak dikkatsizlikler ileride pahali bir basagirisi kaynaginiz olabilir.

Peki seçenekler ne ? Iste küçük bir liste:

Koaksiyel kablo veya korumasiz telefon kablosu (UTP) kullanan 10 MB/sn veya 100MB/sn hizinda Ethernet (diger adiyla 10BaseT)
4 veya 16MB/sn hizinda Token Ring
100MB/s hizinda Fiber-optik dagilimli veya bakir dagilimli Veri Arabirimi (FDDI-Fiber Distributed Data Interface- Copper DDI)
Asenkron Transfer Modu (ATM),155 MB/sn


En iyi seçenek hangisi? Herhalde 10 MB/sn hizindaki kategori 5 UTP üzerinden Ethernet ,çünkü bu sistem oldukça ucuz ve genisletilmesi kolay. Toptan alindiklarinda daha da ucuzlayan Ethernet NICleri (Network Interface Card) 100-200 dolara gibi fiyatlarla satin alabilirsiniz. Kartlarin yazilim yoluyla ayarlanabilir olmasina dikkat ederseniz , hem her degisiklikte PC’leri açmaktan kurtulur hem de salter ayarlarinin kaybedilmesi olasiligini yok edersiniz. Ayrica alacaginiz kart , Novell NE2000 standardi ile uyumlu olmali ve çok kullanilan isletim sistemleri için sürücülerle beraber satilmalidir. Çalistiginiz teknisyenlerin çogu NICkonusunda deneyimli olacaklardir.

NIC’lerinizi koaksiyel kablolar yardimiyla birbirine baglayabilirsiniz ancak sisteminiz kablolarda meydana gelecek arizalara karsi savunmasiz olacaktir ve en küçük hasarda bütün ag kullanim disi kalacaktir.

Katagori 5 tipi UTP kullanilan sistemler ise bütün kablolar tek bir kutuda toplandiklari için daha hizli ve güvenilirdirler. Kablolardan birinde meydana gelecek olan ariza sadece bir PC’yi etkiler.

Bu kutulardan biri olan Hewlett-Packard J2610A, fiyat verim orani en yüksek ürünlerden biridir. Küçük çalisma gruplari için tasarlanan sekiz kapili bu kutu ,250-350 dolar arasinda fiyatlara bulunabiliyor. Kutuyu aldiginizda yapmaniz gereken tek islem , kutuya NIC’lerden gelen kablolari ön panel araciligiyla baglamak. Sonra Windows For Workgroups kullanarak yazicilari ve sabit diskleri paylasabilirsiniz.

Ayrica iki ayri çalisma grubunuz varsa ve bunlari birlestirmek istiyorsaniz, bir kutunun herhangi bir kapisini diger bir kutunun birinci kapisina baglamaniz ve bir dügmeye basmaniz yeterlidir. Arka panelde , koaksiyel , hatta fiber-optik kablo baglantilari imkani sunan ve birçok agi birlestirmeye yarayan modül yuvasi ve bütün agi yönetebilecek bir PC baglamak için bir kart girisi bulunuyor. Bu PC yardimiyla kutuya bagli terminalleri görebilir, bir kapinin statüsünü inceleyip degistirebilir, LAN trafigini ve asiri yükleme verilerini görebilir ve kutuyu sifirlayabilirsiniz.

Diger kablo semalari, özel ihtiyaçlarinizin olmadigini varsayarsak , maliyet açisindan Ethernet ile bas edemiyorlar. IBM tarafindan tasarlanan Token Ring sisteminin çesitli avantajlari var. Yildiz biçimindeki bu yapilanma cinsi 4MB/sn hizinda olmasina ragmen 10MB/sn hizinda Ethernet kadar hizli çalisiyor (eger ag çok yüklüyse daha da hizli. Koaksiyel Ethernet’den daha güvenli olan bu sistemin maliyeti de oldukça yüksek tutuyor.
100MB/sn hizinda Ethernet sistemlerine , bant genisligi önemli degilse pek ragbet etmeyin. Yalniz kablolariniz ilerideki bir genisleme olasiligina karsilik 100MB/sn hizinda olsunlar. Kapasite sorunlarini yeni bir kutu ekleyerek çözmek daha etkili oluyor.
Su sirada hizli Ethernet için üç standart rekabet ediyor ve yanlis seçim yapma olasiligi hayli yüksek. Ayrica seçim yaptiginizda yeni bir teknoloji olan ATM hepsinin pabucunu dama atmis olabilir. Fiber-Optik teknolojisiyle ugrasmaniz gereksiz: bakir UTP’ler 100MB/sn Ethernet ve hatta 155MB/sn ATM için bile yeterli oluyorlar.





BASKA BIRIMI ? KENDINIZ MI ?



Sisteminizi kendiniz kurarak maliyeti düsürebilirsiniz ancak kablo aginiz güvenilir olmazsa kazandiginizdan daha fazlasini kaybedebilirsiniz. Izlenecek en akillica yol önce sistemin nasil kurulacagini esaslica ögrenmek, sonra da uzmanlari çagirip sistemi kurmasi onlara birakmak. Böylece hem onlarin anlattiklarini anlayabilecek , hem de islerinin ehli olup olmadiklarini anlayabileceksiniz. Seçtiginiz uzmanlarin daha önce çalistiklari firmalarla görüsmek de oldukça yararli bir adim olacaktir.
Kablo ve konnektör aliminda tasarrufa gitmeyin. Bütün isiniz o ince kablolarin içinden akacak. Eger koaksiyel kablo kullanacaksaniz en kaliteli T-fisleri seçin. Eger tavsiye edilen 10BaseT sistemini kullanacaksaniz 100MB/sn hizinda kategori 5 UTP seçin; ileride sistem genislediginde kablolari degistirmek zorunda kalmazsiniz. Kablolari yerden yürütmeyin, tavana döseyip bütün çalisma masalarina kablo indirin (zamanla tüm çalisanlarin aga katilacaklarini hesaplayin). Bütün semayi kagida dökün ve sik sik güncellestirerek bir yerde saklayin.



PEER TO PEER VEYA SERVER


Kablo döseme safhasini tamamladiginizda, ag tipinizi belirlemenin zamani gelmistir. Windows for workgroups tarafindan temsil edilen peer-to-peer aglar, elde bulunan PC’ler kullanilarak teskil edilebilmesi açisindan yüzeyde kullanisli görülüyor. Agin üzerindeki herhangi bir makinenin sabit diskine ,CD-ROM sürücüsüne veya yazicisina ulasabilirsiniz. Ancak madalyonun bir de öteki yüzü var. Ulastiginiz PC ,baskasi tarafindan da kullanildigi için üzerine iki kat yük binmis oluyor. Düsük güçte çalisan bir PC bu yükü kaldiramayabilir. Ulasmak istediginiz bilginin bulundugu PC’nin sahibi verileri yedeklemeyi ihmal edebilir veya yazicinin bagli oldugu makina kapali olabilir. Diger alternatif olan Server sistemlerinde ortak kullanilan tüm kaynaklar kendi isletim sistemine sahip olan (Novell Netware veya WindowsNT ) ayri bir PC’de , yani Serverda bulunur. Server uygulamalarinin çalistirilmasinda kullanilmayip sadece dosya yönetimine ayrilirsa agin hizi önemli artislar gösterecektir. Bütün veriler Server içinde saklanacagindan yedeklenmeleri çok kolay olacaktir. Server’in güç kaynagi korumali olabilir, ve hatta güvenli bir yerde kilitli durabilir.


ISLETIM SISTEMI SEÇIMI


Ag isletim sistemi, tamamen kullanicilar ag biçimine bagli olarak yapilmalidir. Bu sistemlerden en çok kullanilani olan Windows For Workgroups ,LANtastics veya PowerLan kadar güçlü olmasa da çok popüler ve genis bir destek hizmetine sahip.
Novell firmasi da , server aglari alaninda 50.000 sertifikali mühendis ile sektörün r’sini elinde tutuyor. WindowsNT ise Microsoft’un bilgisayar aglari alanindaki tecrübe eksikliginden dolayi yüksek bir pazar payina sahip degil. Sistemin yönetiminin kolay olmasi da dikkat edilmesi gereken bir husus teskil ediyor. Örnegin Netware 3, çok etkili bir güvenlik sistemine sahip olmasina ragmen , ek ag yönetim araçlarinin yardimi olmaksizin ,özellikle birçok server’i olan sistemlerde kurulmasi çok zor olan bir isletim sistemi. Kurulmadaki aksakliklardan dolayi sifrelere ve dizinlere çok fazla insan ulasabilecektir. Netware 4 ve WindowsNT ,bu konuda gayet iyiler ancak Windows For Workgroups’u etkili bir biçimde yönetebilmek için sisteme bir NT server katmalisiniz



HANGI UYGULAMALAR ?


Uygulamalarin çalistirilmasi için iki ayri sekil mevcut: Client Server ve File Server. Client Server, uygulamanin kullanici ara birimiyle bilgi islem birimlerini birbirinden ayirir. Isteginizi ve gerekli verileri terminalinizden girersiniz ve bunlar serverda islenip terminalinize geri gelir. Terminalde bu sonuçlari belli bir sekle sokarak size sunar. Böylece ag içerisinde en az miktarda veri dolasmis olur. Veri tabanlari bunun en önemli örneklerindendir. File Server uygulamalari ise ,bütün verileri terminale kopyalar, bunlari terminalde isler ve sonuçlari gösterir. Bu islemler trafigi oldukça yogunlastirdigi için sadece düsük hacimli sistemlerde kullanislidir. Seçtiginiz uygulamalarin çok kullanicili bir ortam için yazilmis olmalari da çok önemlidir. Özellikle kullanicisi arttikça sürüne sürüne çalismaya baslayan veri tabanlarina dikkat edin. Aginizin bakimina da dikkat etmelisiniz. Islenen veri miktari, hatalar ve güvenlik ihlalleri ile ilgili raporlar çok yararli olacaktirlar. Ortak kullanilan veriler ,kimsenin hatirlamasina gerek kalmadan, otomatik olarak yedeklenmelidir.


HANGI DONANIM ?


Kullanici is istasyonlari için PC seçimi isletim sistemi ve kullanilan yazilima bagli olmasa da , peer-to-peer sistemlerde PC kapasiteleri ne kadar yüksek kapasitede olursa o kadar iyi verim alinacaktir. Eger server alacaksaniz, asla en aziyla yetinmeyin. Agin hizi bellek miktari ile dogru orantili oldugundan ,özellikle bu alanda hiç tasarrufa gitmeyin. Satin alabileceginiz en büyük ve en hizli sabit diski seçin eger aginiz iyi çalisiyorsa ,yere olan talep sizi sasirtacaktir.
Herhangi bir PC server görevi görebilse de sadece bu görev için üretilen sistemleri tercih etmek akillica olacaktir. SCSI, PCI veri yolu üzerinde çalisip ,islemcinin yükünü azalttigi için multitasking ortamlarda çok daha kullanislidir. Saklanan verileri birkaç yere birden yazan sistemleri seçin . Bu konuda parayi esirgemezseniz, hatali bir diski hiçbir veri kaybina ugramadan ve servere kapatmadan degistirmenize olanak taniyan sistemler alabilirsiniz.
Eger sisteminiz ortak kullanimdaki prize bagli tek bir güç kaynagi ile çalisiyorsa , gelismis bir RAID sistemine yatirim yapmak aptalca olacaktir. Daima kesintisiz güç kaynagi kullanin ve serveri elektrik sebekesine fis kullanmadan direkt baglayin. Ayrica server’in kutusunun kilitlenebilir olmasi da kontrollerle oynamasini engelleyecektir. Hatta kutunun alarmi bile olabilir.


BASARI NASIL ANLASILIR ?


Eger insanlar verileri hala birbirlerine disketlerle geçiriyorlarsa , verilerini aga yazmaktan korkuyorlarsa , bazilari kendilerine ait yazicilar kullaniyorlarsa ve serverdan ortak olarak kullanilan uygulamalar oldukça az ise ,aginiz beklentilerinize cevap vermiyor demektir. Basarili bir ag ise kendini fark ettirmeden çok yogun bir sekilde kullanilir. Basarinin en ideal göstergesi bir çalisanin agzindan çikacak su sözlerdir: "Biz bilgisayar agi kullanmiyoruz. Ben bütün verilerimi M sürücümde sakliyorum.


SPEED TRAPS:Uygulamalarda yasanan hiz sorunlarinin nedenleri arasinda çok kullanicili sistemler için tasarlanmamis olmalari,aga çok yük binmesi serverin hafizasinin az olmasi veya disket sisteminin yavas olmasi ve NIC’lerin yavas olmalari siralanabilir.


BYTE RAID:RAID(Redundant Array of Inexpensive Disks, ucuz diskler serisi), hizli modemlerdeki hata düzeltme mekanizmasi gibi çalisirlar. Veriler tek bir yere yazilacaklarina birçok diske ya kopyalanir ya da yayilir. Bir disk bozuldugunda , diger disklerde eksikligini gidermek için yeterli bilgi mevcuttur.


POINT TO POINT :ATM(Asenkron Transfer Mode) ayni bir telefon santrali gibi salterler yardimiyla bir noktayi digerine baglar; agin bant genisligi paylasilmaz ve görüntü iletimi gibi zanam hassasiyeti olan uygulamalara öncelik taninabilir.


IN CHARGE:Sadece tek bir insanin bütün bir aga erisimi olmalidir. Eger bu mümkün degilse, rutin islemlerin genel sifreye gereksinim duymamalarina dikkat edin.


TCP/IP NEDIR?
Protokol , bir iletisim sürecinde , internet baglantisini saglayan noktalar arasindaki , gidip gelen mesajlasmayi düzenleyen kurallar dizisidir. Bu protokoller birbirleriyle iletisim içinde bulunan gerek donanim gerekse yazilimlar arasinda olusur. Iletisimin gerçeklesmesi için her ögenin bu protokolü kabul etmis ve uyguluyor olmasi gerekir.
TCP/IP de bu sekilde olusan yüzden fazla bilgi iletisim protokolün toplandigi bir protokoller ailesidir. Bunlardan en önemlileri TCP ( Transmission Control Protocol ) ve IP ( Internet Protokol ) oldugu için bu ismi almistir.
Bir bilgisayar aginda kullanilan protokol ne olursa olsun aslinda bilgisayarlar fiziksel adresleri ile birbirlerini tanir ve iletisimde bulunurlar. Bu fiziksel adres ag karti veya aga baglanmayi saglayan her hangi bir donanimin içinde hiçbir sekilde degistirilmesi mümkün olmayan 48 bit olan bir numaradir. TCP/IP protokolünde diger bilgisayarlardan farkli olarak her bilgisayar bir IP numarasi alir.
Görünüsü “ 194.62.15.2 “ seklindedir. Internet`te bulunan her bilgisayarin kendine ait bir IP numarasi vardir ve sadece ona aittir. IP adresleri 32 bitlik düzendedirler ama kolay okunabilmeleri için 8 bitlik 4 gruba ayrilmislardir.
Internet üzerinde veri alis verisi yapan alici ve göndericiyi tanimlamaktadirlar. Veriler gönderilirken mutlaka gönderenin IP adresini tasirlar. Alicinin adresi de adresteki “ domain ” , adrese göre çözümlenir ve gönderilir.
IP adres yapisinin 2 bölümü vardir. Birincisi bilgisayarin bagli oldugu özel bir agin numarasi ikincisi ise bilgisayarlarin özel numarasidir. Veriler dolasim sirasinda Router denilen yönlendiricilerden geçerken sadece bu özel agin numarasina bakilir. IP adresleri a,b,c,d,e adi verilen bes sinifa ayrilmislardir. A sinifi adresleri ilk “oktet“ ile belirlenir ve 0 ile 126 arasinda olmalidir. Örnegin 124.0.0.0 A sinifi bir IP dir. Ayni sekilde B ilk iki oktetle belirlenir ve ilk okteti 129 ile 191 arasindadir. C sinifi ise ilk üç okteti kullanir ve ilk okteti 192 ile 223 arasindadir. D ve E sinifi IP`ler ise kullanilmazlar zira sadece test amaçlidirlar.
Bir örnek vermek gerekirse , siz ISS`a telefon hatti ile baglandiginizda ISS`in agina dahil oluyorsunuz. Daha evvel alinmis olan IP adresi havuzundan size bir adres veriliyor. Mesela IP adresiniz 194.62.15.2 ise , ISS`nizin aldigi IP adresinin sinifi C`dir. Yani üç oktet içinde bulundugunuz agi , sonda bulunan oktet da sizin bilgisayarinizin o andaki adresini temsil eder.



ROUTER


Router internet üzerinde kullanilan , paketlerin varis noktalarina giderken ki bir sonraki ugrak noktalarini belirleyen bir donanim veya kimi zaman bir yazilimdir. Router en az iki agi birbirine baglar ve paketlerin hangi yönde gidecegini bagli oldugu aglarin yapilarina ve durumlarina göre belirler. Router`lar olasi her türlü yön hakkinda bilgileri ve durumlarina iliskin bir tablo olustururlar. Bu bilgiyi paketlerin iletilmesi sirasinda en güvenli ve en masrafsiz yo hesaplayarak yönlendirme islemini gerçeklestirirler.


INTERNET PROTOKOLÜ IP


Internet`te herhangi bir veri gönderirken veya alirken , örnegin bir eposta ya da web sitesi , mesajlar küçük paketlere bölünür. Her paketin üzerinde gönderenin ve alicinin IP adresleri yazili olarak bulunur. Her paket öncelikle “Gateway” adi verilen bilgisayardan geçer. Bu bilgisayar paketletin üzerindeki alicinin adresini okur ve buna göre paketleri yönlendirir. Bu islem alicinin adresine en yakin bilgisayara kadar böyle devam eder. Bu en son bilgisayar da paketleri alici bilgisayara gönderir. Internet protokolüne göre yol alan bu paketler birçok degisik yönden giderek aliciya ulasabilirler. Hatta paketler olmasi gerektigi sirada da aliciya ulasmayabilirler. Internet protokolünün amaci sadece bu paketleri göndermektir. Paketleri eski düzenine getirmek bir baska protokolün yani TCP`nin görevidir.


DOMAIN NAME SYSTEM



IP adresleri ezberlenmesinin zorlugu nedeniyle , genellikle bilgisayarlar “ host “ adlariyla anilirlar. Yani internet üzerindeki her bilgisayarin bir IP adresi bir de “ host “ ismi bulunur. Fakat iletisimin saglanmasi için bu isimlerin tekrardan IP adreslerine çevrilmeleri gerekir. Bu yüzden bu çevirme islemini yapmasi amaciyla DNS Domain Name System kullanilir. Internet`te bulunan her IP adresini ve alan adini barindiran bir veribankasidir. Bu sistem, öyle kurulmustur ki , bu veritabani belirli kriterlere göre ayrilir ve siniflandirilir.
Bir bilgisayarin alan adi , isim.com seklindedir. Ayrica bulundugu ülkeye göre sonuna ülkenin kodu da eklenir. Örnegin Türkiye`de bulunan bir alan adi su sekilde olacaktir : “ isim.com.tr “ .
Bu her alanla ilgili birer DNS sunucusu vardir. “tr” domainini alan bütün bilgisayarlarin listesi bir sunucuda tutular. Veya sonu sadece “.com”la bitenler Amerika`da bir DNS sunucu bilgisayarda tutulur. Bu adresler sondan basa dogru ayristirilir. Yani “isim.com.tr” adina göre ayrilir. Ve diger ayni adli bilgisayarlarla birlikte düzenlenir. Eger sonunda bir ülke adi yoksa, ki bu sadece Amerika`daki bilgisayarlar için geçerlidir , direkt “.com” adina bakilarak ayristirilir. Bunlara üst düzey domain de denilir.
.com ticari sirketler
.edu egitim kurumlari
.org ticari olmayan organizasyonlar
.net internet omurgasi görevini üstlenen aglar
.gov hükümete bagli kurumlar
.mil askeri kurumlar
Bilgisayarimizda bir adres girdigimizde bu bilgiler direkt olarak ilgili DNS sunucusuna ulastirilir. Bu DNS sunucu eger bu bilgisayarin bilgisini içeriyorsa DNS istemcisine hemen ilgili adresin IP adresini ulastirir.



ARP ADSRESS RESOLUTION PROTOCOL


Yerel bir ag üzerinde IP adresleri belirlenmis bilgisayarlar mesajlasmaya baslamadan önce normalde IP adresinin sahibinin fiziksel adresini sorgulayan gelen bir yayin yaparlar ( broadcasting ). IP adresine sahip bilgisayar kendi fiziksel adresini içeren bir mesaji istemci bilgisayara gönderir ve böylece gerçek veri gönderimi bu adres üzerinden yapilmis olur.


IP ROUTING


Paketlerin net ortaminda yönlendirilmesi ve gönderilmesi islemi Internet Protokolünün görevidir. Paketlerin üzerlerinde yazili olan adreslere bakarak bunu bir yönlendirme tablosundaki bilgilerle karsilastirir ve yönlendirmeyi yapar. Bu tablonun olusturulmasi görevi ise routing protocolün görevidir. Routing protokolün de çesitleri vardir ama bunlardan sadece bir tanesi internet yönlendirme domainleri arasinda bilgi alisverisi yapar.


ICMP
Internet Control Message Protokol bu protokol internet protokolün veri iletisimi sirasinda beklenmedik bir olay gerçeklesmesi halinde göndereni uyarma görevi üstlenmistir. ICMP mesajlarina örnek verecek olursak :


Destination Unreachable : Bu mesaj varis noktasi olan hostun erisilmez oldugunu belirtmek için kullanilir. Yani alicinin bulundugu ag tanimsiz ya da ulasilamaz haldedir.
Echo And Echo Reply : Bu iki mesaj türü alicinin erisilebilir olup olmadigini anlamak için kullanilir. Gönderen bilgisayar aliciya veri içeren bir echo mesaji atar. Karsiliginda alici bilgisayardan cevap yani echo reply gelirse , alici bilgisayarin ag üzerinde erisilebilir oldugunu gösterir.


TCP
Daha önce de belirtildigi gibi veriler küçük paketlere ayrilip gönderilirken degisik yollardan ve degisik siralar ile gönderilirler. Bu paketlerin siralamasini saglayan protokolün adi TCP (Transmission Control Protokol)`dir. Örnegin bize gelen herhangi bir veri önce paketlere ayrilir. Bu paketleme islemini gerçeklestiren TCP ayni zamanda bu paketleri sirasi ile numaralandirir ve adreslendirir ve IP katmanina gönderir. Artik gönderme islemi sadece internet protokolünün elindedir. Paketler yola çiktiktan sonra birbirlerinden ayrilir ve farkli yönleri takip ederler. Bilgisayarimiza ulastiginda bizim bu paketleri bir bütün olarak ve tam sirasiyla görmemizi saglayan gene TCP`dir. Ayni zamanda TCP/IP `nin en güvenilir protokol olmasini saglayan islevi de yerine getirir. Paketlerin belirli bir kismi ulastiktan sonra eger paket saglam ise TCP bize bir onay gönderir. Eger paketlerde bir sorun var ise , bu onay gelmez ve biz bu verileri bastan göndermek zorunda kaliriz. Yani diger protokollerden farki paketlere bir sey olmasi halinde biz bunu mutlaka biliriz ve eksikleri tekrardan göndermek suretiyle iletisimi kesin tamamlamis oluruz.


UDP
User Datagram Protokol TCP`nin aksine az güvenilir ama daha hizli olmayi amaçlayan bir protokoldür. Bazi basit istem ve cevap ile isleyen uygulamalarda kullanilmasi islemin daha hizli gelismesini saglar. UDP`nin yaptigi paket üzerinde bulunan IP numarasini yanina bir adet port numarasi eklemek ve böylece uygulamalarin çalismasi için gereken socketleri olusturmak. Internet`i olusturan TCP/IP`nin bir baska katmaninda bulunan bazi protokol ve uygulamalar da söyledir:


TELNET: “ Telecommunication Network “ ibaresinin kisaltilmisi, kullaniciya baska bir hosta baglanip ag üzerindeki diger hostlara ulasma imkani veren bir terminal protokolü


FTP: “ File Tranfer Protokol” kullaniciya kendi bilgisayari ile baska bir bilgisayar arasinda dosya transferi yapabilmesine olanak veren bir protokol
ARCHIE: Kullaniciya kayitli tüm anonymous FTP sunucularinda belirli bir dosyanin adini aramasina olanak veren bir araç.


GOPHER: Insanlara mönü bazli ve hiyerarsik bir arayüz kullanarak veri repositories arasinda arama yapilmasina olanak verev bir araç


SMTP: “Simple Mail Transfer Protokol” internet üzerinde elektronik olarak posta alim ve gönderimini saglayan standart bir protokol. SMTP internet üzerindeki e-posta sunuculari arasinda ve herhangi bir bilgisayardan e-posta sunuculari arasinda ve herhangi bilgisayardan e-posta sunucusuna posta ulasmasini saglar.


HTTP: “The Hypertext Transfer Protokol” internet üzerinde bilgi degisimini saglayan baz protokol. WWW üzerinde bilgiler kullanildigi sisteme bakmaksizin HTML formatinda yazilir ve her sistem bu formati tanir.


FINGER: Diger kullanicilarin ya da hostlarin internet üzerindeki durumunu ögrenmek için kullanilir.


POP: “The Post Office Protokol” bir kullanicinin e-posta programi ile e-posta sunucu arasindaki POP e-posta sunucusundan istemciye postalarin alinmasini ve kullanicilarin kendi posta kutularini yönetmelerine olanak verir.


DNS: “The Domain Name System” internet üzerinde bulunan isimleri ve bunlara ait IP adreslerini düzenler. Ayni zamanda posta ve isim sunucularini da alan adlari iliskilendirir.


SNMP: “The Simple Network Management Protokol” TCP/IP bazli network araçlarini yönetmeye yönelik prosedürleri ve veritabanlarini belirler. SNMP (RFC 1157) is widely deployed in local and wide area network


PING: “The Packet Internet Groper” , bir sistemdeki kullaniciya diger bagli bilgisayarlarin durumu ve mesajlasma süresinde yasanan gecikmeleri ögrenmesine olanak verir. ICMP Echo mesajlarini kullanir.


Whois/NICKNAME: Kullaniciya internet üzerindeki “domain” ve “domain”`ler hakkindaki irtibat bilgilerini derleyen veri tabanlarinda arama yapma olanagi verir.


TRACEROUTE: Paketlerin uzaktaki baska bir bilgisayara giderken ki yolunu takip edip ögrenmeye yarayan bir araçtir.

1. OSi Katmanlari
1.1 Fiziksel Katman: Fiziksel katmanlar elektriksel baglantilar ve sinyallemeden olusur. Daha sonra gelen katmanlar fiziksel katman araciligiyla konusur. Dolanmis-cift tel, fiber-optik kablo ve es eksenli kablo fiziksel katmanin parcalaridirlar. Fiziksel katmandaki en yaygin standart RS-232C’dir. Bir kablo ve sinyalleme standardidir ve konnektorlerdeki her ignenin gorevinin ne oldugunu aciklar. Fiziksel katman ustundeki butun katmanlar icin sinyalleri tasir.
1.2 Veri-Hatti Katmani: Veri-hatti katmani karakterleri bir dizi halinde birlestirip mesajlar haline getirir ve daha sonra yola koymadan once kontrol eder. Goderdikten sonra karsi taraftan "duzgun sekilde geldi" diye bir mesaj gelebilir veya veri dogru gitmediyse yeniden olusturabilir. PC tabanli iletisim sistemlerinde, arabirim kartlarinin uzerindeki ozel devreler veri-hatti katmaninin fonksiyonlarini yerine getirirler.
1.3 Ag Katmani: Genis alan aglar, bir karakterler dizisini bir cografik noktadan digerine tasimak icin birkac yontem sunar. OSi’nin ucuncu katmani olan ag katmani, agin durumuna servisin onceligine ve diger faktorlere gore verinin hangi fiziksel yola iletilecegine karar verir.
1.4 Tasima Katmani: Tasima katmani OSi modelinin dorduncu katmanidir ve ag katmaninin yaptigi isleri yapar. Farki bu isleri yerel olarak yapar. Ag yazilimindaki suruculer tasima katmaninin gorevlerini yerine getirirler. Agda bir ariza oldugu zaman, tasima katmani yazilimi alternatif guzergahlari arar veya gonderilecek veriyi ag baglantisi yeniden kurulasiya kadar bekletir, alinan verilerin dogru bicimde ve sirada olup olmadigini kontrol eder. Bu bicimlendirme ve siralama yetenekleri, tasima-katmani programlari farkli bilgisayarlar arasinda baglanti kurduklari zaman onem kazanir.
1.5 Oturum Katmani: Besinci katman olan oturum katmani ekseriya PC-tabanli sistemlerde cok onemlidir. Agda iki uygulamanin haberlesmesini saglar. Guvenlik, isim tanima, yonetme ve diger benzeri fonksiyonlari yerine getirir.
1.6 Sunma Katmani: Ekranda yanip sonen karakterler, ozel veri-giris bicimleri, grafikler ve diger seyler gordugunuz an sunma katmanindasiniz demektir. Bu katman ayni zamanda, sifreleme ve ozel dosya bicimlendirme islemlerini de yapar. Ekranlari ve dosyalari programcilarin istedigi sekilde bicimlendirebilir.
1.7 Uygulama Katmani: En ust katman olan uygulama katmani kullaniciya hizmet verir. Ag isletim sistemi ve uygulama programlarinin bulundugu katmandir. Dosya paylasimindan yazilacak is birikimine, elektronik postadan veritabani yonetimine kadar olan her sey burada bulunur.

Ag protokolleri verilerin nasil paketlenecegini, kullanilacagini ve agdan iletilecegini belirten anlasmadir. Saticilar ve endustriyel komiteler bu anlasmalari gelistirirler ve firmalar bunlara uyan yazilimlar yazmaya calisirlar. Aglar heterojen oldukca, degisik sistemlerin kontrolu ve yonetimi daha zor olur. Denenmis ve dogrulanmis standartlarin olmasina ragmen, boyle karma aglari yonetmek hala karmasik bir istir.
Aglar verileri guvenilir sekilde kullanmak icin protokollere ihtiyac duyarlar. Ag protokolleri kullanicilara gorunmese de, protokol mimarisi bir LAN veya WAN planlanirken ve kurarken secmemiz gereken en onemli parcalardan biridir.

1. SPX/iPX Protokolu
SPX/iPX diger ag iletisim protokolleri gibi tek bir protokol degildir, fakat bilgisayarlari birbirine baglayan bir standart prosedurler takimidir. Pratikte, her protokol seti mesaji, veya paketi, adresleme, alindi veya yonlendirme bilgisi gibi belirli bir yapida bicimlendirir. Paketler genelde uc dort katman derinlikte yuvarlanirlar, boylece her birinin belirli bir fonksiyonu olan paketler ic ice bulunabilir.
Protokolun iPX bolumu NetWare dugumleri arasinda paketlerin adreslenmesinden sorumludur, fakat onlar icin herhangi bir sayma ya da hesaplama yapmaz. Kullanildiginda, SPX iPX paketlerini kapsuller ve varis noktasindaki verileri kabul eder. Ag dosya transferi veya elektronik posta gibi garantili teslimat isteyen bazi uygulamalar veri bloklarini SPX araciligiyla adresleyebilirler. Kendi iletisimlerini takip edebilen uygulamalar basta olmak uzere bir cok uygulama iPX’i kullanir cunku daha verimlidir ve aga daha az asiri yuk iletir.
Novell’in iPX’i genelde DOS veya Windows uygulamalari tarafindan istenen nispeten kucuk veri paketleri icin (512 byte’a kadar) hizli ve verimlidir. Fakat kucuk veri paketleri daha yavas ve pahali ag-ici hatlara sahip genis alan aglarda arzu edilmez cunku asiri yuk ekler. Yerel aglarda iPX TCP/iP’den daha verimlidir. SPX/iPX kisiler tarafindan tayin edilen bagimsiz ag adreslerine bel baglamaz ve yuklenmesi ve kullanmasi TCP/iP’den daha kolaydir. (Frank J., Network Sistemleri ve Bilgisayar baglanti kilavuzu,s. 55, 56, 57, 58, 172, 173, 174)

2. TCP/iP Protokolu
TCP/iP, birbirinden farkli yapida aglarin iletisimini saglayan, ayni zamanda internet’te kullanilan en yaygin protokoldur. TCP/iP ismini icinde yer alan en onemli iki alt protokolden alir. TCP (Transmission Control Protocol ) ve iP (internet Protocol). (internet)
TCP/iP protokolu A.B.D.’de Department Defense (DoD) tarafindan binlerce farkli bilgisayari birbirine baglamak icin gelistirilmis acik bir standarttir. SPX/iPX gibi TCP/iP de bir tek protokol degildir, fakat iletisim hizmetlerini kontrol etmek uzere tasarlanmis bir protokoller takimidir. SPX/iPX’in aksine TCP/iP gercek anlamda heterojen aglarda degisik tipte bilgisayarlar arasinda iletisimi saglamak icin tasarlanmistir.
TCP (Transmission Control Protocol ), gonderilen bilgilerin yerine ulasmasindan sorumludur. iP (internet Protocol), iP paketlerinin (datagram) olusturulmasi ve adres bilgilerinin yerlestirilmesi ile ilgilenir, hata kontrolu ve duzeltilmesi gibi islemleri TCP’ye birakmistir. Bunun yaninda datagramlarin yonlendirilmesinden sorumludur. (internet)
TCP/iP’nin iP bolumu ag dugumleri arasinda adreslemeyi ele alir. iPX ve iP’nin her ikisi de verinin gonderilme alinma mekanizmalarini saglar. iPX gibi iP’de verinin teslimatini garanti etmez. iP’nin basit ama cok onemli bir faydasi ag-ici bir hatta buyuk veri bloklarini verimli bir sekilde tasiyabilmesidir. Bir iP paketi 65.535 byte’a kadar cikabilir ve bu da bir iPX paketinin yuz katindan fazladir.
Bir iP paketinde (Datagram) gonderilecek bilginin yani sira, o paketin uzunlugu ve gidecegi noktanin 32bit’ten olusan iP adresi yer alir. iP adresleri 8 bitlik 4 kisima ayrilir ve bu 8 bit 0-255 arasi bir sayi ile gosterilir. ornek iP adresi olarak 192.168.10.1 verilebilir. Bu iP adresleme sistemi iP v4 olarak adlandirilir. iP adresleri Class A, Class B ve Class C olarak adlandirilan uc sinifa ayrilmistir. Class A sinifi adresler, 0.0.0.0 ile 127.255.255.255 arasinda degisir. Bu adresler 65534’den fazla kullanicili aglar icin kullanilir. Class B sinifi adresler, 128.000 ile 191.255.255.255 arasinda degisir ve 255 ile 65534 kullanici arasinda degisen aglar icin kullanilirlar. Class C sinifi adresler 255’ten az sayida kullanicili aglar icin ayrilmistir ve 192.0.0.0 ile 223.255.255.255 arasinda degisir.
Her iP adresinin bir de Netmask Adresi bulunur. Genelde Class C sinifi icin kullanilan Netmask Adresi 255.255.255.0 dir. 10-15 kullanicili aglar icin bir Class C sinifi adres vermek diger adreslerin bosa gitmesi anlamina gelmektedir. Netmask Adresleri degistirilerek Class C sinifi adresler bolunmekte ve zaten kisitli olan iP adresleme sistemi daha verimli olarak kullanilabilmektedir. Bu isleme Subnetting adi verilir. iP ve adreslerin tukenmesi durumunda iP v6 adi verilen yeni bir adresleme sistemi gundemdedir. (internet)
TCP/iP protokolu iP paketlerini kapsuller ve iletisim hizmetlerine baglanmayi saglarlar. TCP ayni zamanda iP de olmayan teslim etme garantisini de saglar. FTP, Telnet ve SMTP gibi diger TCP/iP hizmet ve yardimci programlarinin hepsi veri tasimak icin isteklerini TCP’ye bildirir. Netware LAN’larda cok az kullanilan SPX’in aksine, TCP TCP/iP ortaminda cogu uygulamalar tarafindan kullanilir cunku onlarin yaraticilari daha az guvenilir baglantilarda calismayi beklemislerdir.
TCP/iP’nin en onemli noktalarindan biri de yonlendirme islemidir. Router’lar bunyelerinde bulunan adres tablolarindaki adresler ile kendilerine gelen iP paketindeki adres arasinda karsilastirma yapar. Bu adres yerel bir kullaniciya ait ise yonlendirme yapilmaz, farkli bir aga ait ise o aga yonlendirilir. Eger adres tablosunda yer almiyorsa Default Gateway adi verilen adrese yonlendirilir. ornek olarak; internet’te, bir adres internet Router’inin adres tablosunda yoksa default gateway olarak tanimlanan daha buyuk adres tablosuna sahip bir Router’a yonlendirilir. Bu zincir tum internet’e bagli adreslerin tutuldugu omurga Router’lara kadar gidebilmektedir.(internet)
TCP pencereleme adli bir teknikle verimliligi artirir. Bununla butun paketlerin alindi-bildirimini pencerede izlerken belirli sayida paket iletebilir. Penceredeki paketlerin sayisi iletisimin basari derecesine gore degisir. Netware ayni genel prensibi kullanan paket patlama adli benzer bir ozellik icerir; bununla beraber paket patlama yuksek seviyeli Netware Core Portokolunun bir parcasidir, SPX veya iPX’in degil.
TCP/iP’nin SPX/iPX’e gore en belirgin avantaji milyonlarca farkli bilgisayari bir kuresel ag uzerinden birlestirebilme yetenegidir. Yaklasik uc milyon bilgisayarin birbirine bagli oldugu internet TCP/iP’nin gucunu gosteren en iyi ornektir. Agdaki bilgisayarlarin ve hizmetlerin takibini yayin teknigi ile yapan SPX/iPX’ten farkli olarak , TCP/iP bir dizi esi olmayan 32-bit adres kullanir. Bir TCP/iP aginda her dugumun tek bir adresi olmalidir ve organizasyonda bir kisi tayin edilen bu adresleri takip etmelidir.
Pratikte, SPX/iPX yuksek hizda, guvenilir iletisim cihazlari ile baglanmis PC-tabanli LAN’lar veya WAN’lar icin kendini kanitlamis bir standarttir. TCP/iP daha dusuk islem gucu ve guvenirligi olan genisletilmis aglar uzerinden farkli bilgisayar sistemlerinin baglanilmasinda tercih edilir. TCP/iP’nin en cazip tarafi sistemleri birbirine baglama yetenegidir.
TCP/iP protokolunde tum bilgisayarlar 32 bitlik "ozgun" bir iP numarasina sahip olacak sekide adreslenirler (buradan cikarilabilecek teorik bir sonuc ise internete ayni anda bagli olabilecek bilgisayar sayisinin en fazla 232 = 4,294,967,296 olabilecegidir) Bunu bir ornekle ele alirsak, internet uzerinde 3,559,735,316 sayisi ile adreslenmis bir bilgisayar dusunelim. Bu sayinin heksadesimal karsiliginin D42D4014 oldugunu kolaylikla hesaplayabiliriz. Bu sekilde bir gosterimin hemen hic kimseye birsey ifade etmeyecegi sanirim oldukca acik bir sekilde gorulmektedir. Bu yuzden su sekilde bir yol izlenir, bu 32 bitlik adres 8 bitlik adresler halinde 4’e ayrilip (D4 2D 40 14 seklinde), daha alisildik bir sayi sistemiyle calisabilmek icin desimale cevrilirler (0xD4 = 212, 0x2D = 45, 0x40 = 64 ve 0x14=20). Bu gosterim son olarak aralara konan bir nokta ile birlestirilir ve sonuc olarak iP numarasi olarak tanimlanan notasyona ulasilir, yani internet uzerinde 3,559,735,316 sayisi ile adreslenmis bilgisayar 212.45.64.20 iP nolu bilgisayardir. Benzer bir yaklasimi tersten izleyecek olursak A.B.C.D iP nosuna sahip oldugu bilinen bir bigisayarin gercek adresi, A * 224 + B * 216 + C * 28 + D sekline hesaplanir.
ornegimizden yola cikarsak 212.45.64.20 icin gercek adres 212 * 224 + 45 * 216 + 64 * 28 + 20 = 3,559,735,316 ’dir.
iP numarasinin bu sekildeki gosterilimi aslinda internet trafiginin yonunun nasil bulundugu konusunda hicbirsey ifade etmez elbette, bir yigin halinde bulunan 4 milyarin uzerindeki adresin bir kisim gruplara ayrilmasi zorunludur. Trafigin yonunun belirlenmesi ancak paketlerin belli iP gruplarindan gelmesi ve belli gruplara yonelmesi ile mumkun olabilecektir. Bu durumda her iP paketi, kendi numarasinin bagli oldugu gruplar icin tanimlanmis kurallara gore hareket eder. Yapilan gruplama islemine ise subnetting adi verilir. Bu islem sirasinda iP adresi ait oldugu grubu ve bu grubun uyeleri arasinda kacinci sirada oldugunu belirtmek uzere iki kisma ayrilir. ilk kisma network numarasi, ikinci kisma ise uc
Adresin adi verilir ve islem su sekilde gerceklesir.
Tum internet iP blogunu 255 kisma ayirmayi istedigimizi dusunelim, bu gruplama sonucunda ortaya cikacak iP numaralarinin 1.x.y.z, 2.x.y.z, ……,255.x.y.z seklinde olacagi kolay bir akil yurutme ile gorulebilmektedir. Bu tanimlamada elde edilen iP numaralarinin olusturdugu bloklarin her birine subnet veya network adi verilmektedir ve 1.0.0.0 networku, 2.0.0.0 network’u vs seklinde telaffuz edilmektedir. Bu durumda ornegin 2 ile baslayan butun iP numaralarinin (2.x.y.z) 2.0.0.0 networku’nun parcasi oldugu kolayca anlasilabilir. Dikkati cekmesi gereken bir nokta elde edilen bloklarin hala devasa boyularda olduklaridir (224 = 16,777,216) ve bu bloklar kendi iclerinde daha fazla bolunmeye tabi tutulabilirler, ornegin 1.0.0.0 networku’nu 1.0.0.0, 1.1.0.0, ….. 1.254.0.0, 1.255.0.0 seklinde 255 ayri networke ayirmak da mumkundur, ayni sekilde 1.1.0.0 networku’nu de 1.1.1.0, 1.1.2.0,…..1.1.255.0 vs seklinde daha da kucultmek mumkundur, bu isleme her blokta 2 hatta 1 iP kalincaya kadar devam edilebilir. Burada onemli nokta bu blok buyuklerinin ihtiyaca gore belirlenmesi geregi ve her blogun bir ust blogun alt kumesi olmasidir. Daha detayli aciklarsak, 1.0.0.0 networkunden bahsediyor iseniz otomatik olarak 1.1.0.0 networkunden ve 1.10.5.0
networkunden de bahsediyorunuz demektir.
iP numarasini network numarasi ve uc adresi olarak ikiye boldugumuzu yukarida soylemistik, bunlari orneklerle aciklaylim, test amaciyla sectigimiz 212.45.64.20 iP numarasindan yola cikarsak, bu iP’nin hem 212.0.0.0 hem 212.45.0.0 hem de 212.45.64.0 networklerinde yer alan bir iP oldugu soylenebilir. Burada kritik nokta network numarasi olarak hangisinin alinacagi (212, 212.45, 212.45.64) daha da onemlisi buna nasil karar verilecegidir. Acikca gorulen odur ki bunu bilmek yalnizca iP numarasi ile mumkun olmamaktadir. Bu nedenle iP numarasinin hangi bitlerinin network numarasinini temsil ettigini, hangilerinin ise uc adresini olusturdugunu tanimlayacak baska bir bilgiye ihtiyac duyulmaktadir. Buna "subnet mask" adi verilmektedir. cogu zaman kullanicilarin kafasini karistirmakla beraber aslinda anlami ve kullanimi son derece aciktir.
Subnet mask’i network numarasinin bulundugu bit pozisyonlarinda 1, kalan pozisyonlarda 0 bulunduran bir sayi olarak tarif edebiliriz.
ornegin 212.45.64.20 iP’sini alt bolumlemeye gitmeden 212.0.0.0 blogunun bir parcasi olarak gormek istiyorsak, network adresini yalnizca ilk 8 bitin olusturdugunu soyluyoruz demektir. Bu durumda subnet maskimiz 8 tane 1 ve 24 tane 0 ’dan olusacaktir (toplam 32’yi verecek sekilde).
Subnet mask (binary) : 11111111 00000000 000000000 0000000
Subnet mask (desimal) : 255 0 0 0
Subnet mask : 255.0.0.0
Ya da 212.45.0.0 blogunun bir parcasi olmasini istiyorsak, bu kez network adresini ilk 16 biti ile tanimlamamiz gerekecektir, bu durumda subnet mask 16 tane 1 ve 16 tane 0’dan olusacaktir.
Subnet mask (binary) : 11111111 11111111 000000000 0000000
Subnet mask (desimal) : 255 255 0 ; 0
Subnet mask : 255.255.0.0
Son olarak, 212.45.64.0 blogu icin ayni hesaplamayi yaparsak, network adresi ilk 24 bitte bulunacaktir. Subnet mask ise 24 tane 1 ve 8 tane 0’dan olusacaktir.
Subnet mask (binary) : 11111111 11111111 11111111 0000000
Subnet mask (desimal) : 255 255 255 0
Subnet mask : 255.255.255.0
Burada subnet mask’i belitrmek icin kullanilan farkli bir yontemden bahsetmek gerekir, bu da "/" ayraci ile iP numarasina ya da network numarasina eklenen bir sayidir (212.45.64.20/25 veya 212.45.64.0/19 gibi). Burada verilen sayi subnet maskta ilk kac bitin 1 oldugunu gosterir. ornegin /8, 8 tane 1, 24 tane 0 anlatir, bu da 255.0.0.0 netmaskinin esdegeridir, yine benzer sekilde /16, 16 tane 1, 16 tane sifiri tanimladigi icin 255.255.0.0’in, /24 de 255.255.255.0’in esdeger gosterimleridir. (internet)

2.1 TCP/iP Katmanlari
TCP/iP katmanlardan olusan bir protokoller kumesidir. Her katman degisik gorevlere sahip olup altindaki ve ustundeki katmanlar ile gerekli bilgi alisverisini saglamakla yukumludur. Asagidaki sekilde bu katmanlar bir blok sema halinde gosterilmektedir.



TCP/iP katmanlarinin tam olarak ne oldugu, nasil calistigi konusunda bir fikir sahibi olabilmek icin bir ornek uzerinde inceleyelim:
TCP/iP nin kullanildigi en onemli servislerden birisi elektronik postadir (e-posta). E- posta servisi icin bir uygulama protokolu belirlenmistir (SMTP). Bu protokol e- posta’nin bir bilgisayardan bir baska bilgisayara nasil iletilecegini belirler. Yani e- postayi gonderen ve alan kisinin adreslerinin belirlenmesi, mektup iceriginin hazirlanmasi vs. gibi. Ancak e-posta servisi bu mektubun bilgisayarlar arasinda nasil iletilecegi ile ilgilenmez, iki bilgisayar arasinda bir iletisimin oldugunu varsayarak mektubun yollanmasi gorevini TCP ve iP katmanlarina birakir. TCP katmani komutlarin karsi tarafa ulastirilmasindan sorumludur. Karsi tarafa ne yollandigi ve hatali yollanan mesajlarin tekrar yollanmasinin kayitlarini tutarak gerekli kontrolleri yapar. Eger gonderilecek mesaj bir kerede gonderilemeyecek kadar buyuk ise (ornegin uzunca bir e-posta gonderiliyorsa) TCP onu uygun boydaki segment’lere (TCP katmanlarinin iletisim icin kullandiklari birim bilgi miktari) boler ve bu segment’lerin karsi tarafa dogru sirada, hatasiz olarak ulasmalarini saglar. internet uzerindeki tek servis e-posta olmadigi icin ve segment’lerin karsi tarafa hatasiz ulastirilmasini saglayan iletisim yontemine tum diger servisler de ihtiyac duydugu icin TCP ayri bir katman olarak calismakta ve tum diger servisler onun uzerinde yer almaktadir. Boylece yeni bir takim uygulamalar da daha kolay gelistirilebilmektedir. ust seviye uygulama protokollerinin TCP katmanini cagirmalari gibi benzer sekilde TCP de iP katmanini cagirmaktadir. Ayrica bazi servisler TCP katmanina ihtiyac duymamakta ve bunlar direk olarak iP katmani ile gorusmektedirler. Boyle belirli gorevler icin belirli hazir yordamlar olusturulmasi ve protokol seviyeleri insa edilmesi stratejisine ’katmanlasma’ adi verilir. Yukarida verilen ornekteki e- posta servisi (SMTP), TCP ve iP ayri katmanlardir ve her katman altindaki diger katman ile konusmakta diger bir deyisle onu cagirmakta ya da onun sundugu servisleri kullanmaktadir. En genel haliyle TCP/iP uygulamalari 4 ayri katman kullanir. Bunlar:
- Bir uygulama protokolu, mesela e-posta
- ust seviye uygulama protokollerinin gereksinim duydugu TCP gibi bir protokol katmani
- iP katmani. Gonderilen bilginin istenilen adrese yollanmasini saglar.
- Belirli bir fiziksel ortami saglayan protokol katmani. ornegin Ethernet, seri hat, X.25 vs.

2.1.1 TCP katmani
TCP’nin ("transmission control protocol-iletisim kontrol protokolu") temel islevi, ust katmandan (uygulama katmani) gelen bilginin segmentler haline donusturulmesi, iletisim ortaminda kaybolan bilginin tekrar yollanmasi ve ayri siralar halinde gelebilen bilginin dogru sirada siralanmasidir. iP ("internet protocol") ise tek, tek datagramlarin yonlendirilmesinden sorumludur. Bu acidan bakildiginda TCP katmaninin hemen, hemen tum isi ustlendigi gorulmekle beraber (kucuk aglar icin bu dogrudur) buyuk ve karmasik aglarda iP katmani en onemli gorevi ustlenmektedir. Bu gibi durumlarda degisik fiziksel katmanlardan gecmek, dogru yolu bulmak cok karmasik bir is halini almaktadir.
Birden fazla kisinin ayni sisteme ulasmak istemesi durumunda neler olacak? Dogal olarak bir segment’i dogru varis noktasina ulastirmak tek basina yeterli degildir. TCP bu segment’in kime ait oldugunu da bilmek zorundadir. "Demultiplexing" bu soruna care bulan yontemdir. TCP/iP ’de degisik seviyelerde "demultiplexing" yapilir. Bu islem icin gerekli bilgi bir seri "baslik" (header) icinde bulunmaktadir. Baslik, datagram’a eklenen basit bir kac octet’den olusan bir bilgiden ibarettir. Yollanmak istenen mesaji bir mektuba benzetecek olursak baslik o mektubun zarfi ve zarf uzerindeki adres bilgisidir. Her katman kendi zarfini ve adres bilgisini yazip bir alt katmana iletmekte ve o alt katmanda onu daha buyuk bir zarfin icine koyup uzerine adres yazip diger katmana iletmektedir. Benzer islem varis noktasinda bu sefer ters sirada takip edilmektedir.
Bir ornek vererek aciklamaya calisirsak: Asagidaki noktalar ile gosterilen satir bir noktadan diger bir noktaya gidecek olan bir dosyayi temsil etsin,
ooooooooooooooo
TCP katmani bu dosyayi tasinabilecek buyuklukteki parcalara ayirir:
ooo ooo ooo ooo ooo
Her segment’in basina TCP bir baslik koyar. Bu baslik bilgisinin en onemlileri ’port numarasi’ ve ’sira numarasi’ dir. Port numarasi, ornegin birden fazla kisinin ayni anda dosya yollamasi veya karsidaki bilgisayara baglanmasi durumunda TCP’nin herkese verdigi farkli bir numaradir. uc kisi ayni anda dosya transferine baslamissa TCP, 1000, 1001 ve 1002 "kaynak" port numaralarini bu uc kisiye verir boylece herkesin paketi birbirinden ayrilmis olur. Ayni zamanda varis noktasindaki TCP de ayrica bir "varis" port numarasi verir. Kaynak noktasindaki TCP nin varis port numarasini bilmesi gereklidir ve bunu iletisim kuruldugu anda TCP karsi taraftan ogrenir. Bu bilgiler basliktaki "kaynak" ve "varis" port numaralari olarak belirlenmis olur. Ayrica her segment bir "sira" numarasina sahiptir. Bu numara ile karsi taraf dogru sayidaki segmenti eksiksiz alip almadigini anlayabilir. Aslinda TCP segmentleri degil octet leri numaralar. Diyelim ki her datagram icinde 500 octet bilgi varsa ilk datagram numarasi 0, ikinci datagram numarasi 500, ucuncusu 1000 seklinde verilir. Baslik icinde bulunan ucuncu onemli bilgi ise "kontrol toplami" (Checksum) sayisidir. Bu sayi segment icindeki tum octet ler toplanarak hesaplanir ve sonuc basligin icine konur. Karsi noktadaki TCP kontrol toplami hesabini tekrar yapar. Eger bilgi yolda bozulmamissa kaynak noktasindaki hesaplanan sayi ile varis noktasindaki hesaplanan sayi ayni cikar. Aksi takdirde segment yolda bozulmustur bu durumda bu datagram kaynak noktasindan tekrar istenir.

2.1.2 iP katmani
TCP katmanina gelen bilgi segmentlere ayrildiktan sonra iP katmanina yollanir. iP katmani, kendisine gelen TCP segmenti icinde ne oldugu ile ilgilenmez. Sadece kendisine verilen bu bilgiyi ilgili iP adresine yollamak amacindadir. iP katmaninin gorevi bu segment icin ulasilmak istenen noktaya gidecek bir "yol" (route) bulmaktir. Arada gecilecek sistemler ve gecis yollarinin bu paketi dogru yere gecirmesi icin kendi baslik bilgisini TCP katmanindan gelen segment’e ekler. TCP katmanindan gelen segmentlere iP basliginin eklenmesi ile olusturulan iP paket birimlerine datagram adi verilir. iP basligi eklenmis bir datagram asagidaki cizimde gosterilmekted

iP Datagram

iP basligini "i" ile gosterecek olursak iP katmanindan cikan ve TCP verisi tasiyan bir datagram su hale gelir:
iT...iT...iT...iT...iT...
Basliktaki "Yasam suresi" (Time to Live) alani iP paketinin yolculugu esnasinda gecilen her sistemde bir azaltilir ve sifir oldugunda bu paket yok edilir. Bu sayede olusmasi muhtemel sonsuz donguler ortadan kaldirilmis olur. iP katmaninda artik baska baslik eklenmez ve iletilecek bilgi fiziksel iletisim ortami uzerinden yollanmak uzere alt katmana (bu Ethernet, X.25, telefon hatti vs. olabilir) yollanir.

2.1.3 Fiziksel katman
Ethernet kendine has bir adresleme kullanir. Ethernet tasarlanirken dunya uzerinde herhangi bir yerde kullanilan bir Ethernet kartinin tum diger kartlardan ayrilmasini saglayan bir mantik izlenmistir. Ayrica, kullanicinin Ethernet adresinin ne oldugunu dusunmemesi icin her Ethernet karti fabrika cikisinda kendisine has bir adresle piyasaya verilmektedir. Her Ethernet kartinin kendine has numarasi olmasini saglayan tasarim 48 bitlik fiziksel adres yapisidir. Ethernet kart ureticisi firmalar merkezi bir otoriteden uretecekleri kartlar icin belirli buyuklukte numara bloklari alir ve uretimlerinde bu numaralari kullanirlar. Boylece baska bir ureticinin karti ile bir cakisma meydana gelmez. Ethernet teknoloji olarak yayin teknolojisini (broadcast medium) kullanir. Yani bir istasyondan Ethernet ortamina yollanan bir paketi o Ethernet agindaki tum istasyonlar gorur. Ancak dogru varis noktasinin kim oldugunu, o ag’a bagli makinalar Ethernet basligindan anlarlar. Her Ethernet paketi 14 octet’lik bir basliga sahiptir. Bu baslikta kaynak ve varis Ethernet adresi ve bir tip kodu vardir. Dolayisiyla ag uzerindeki her makina bir paketin kendine ait olup olmadigini bu basliktaki varis noktasi bilgisine bakarak anlar (Bu Ethernet teknolojisindeki en onemli guvenlik bosluklarindan birisidir). Bu noktada Ethernet adresleri ile internet adresleri arasinda bir baglanti olmadigini belirtmekte yarar var. Her makina hangi Ethernet adresinin hangi internet adresine karsilik geldigini tutan bir tablo tutmak durumundadir (Bu tablonun nasil yaratildigi ilerde aciklanacaktir). Tip kodu alani ayni ag uzerinde farkli protokollerin kullanilmasini saglar. Dolayisiyla ayni anda TCP/iP, DECnet, iPX/SPX gibi protokoller ayni ag uzerinde calisabilir.
Her protokol basliktaki tip alanina kendine has numarasini koyar. Kontrol toplami (Checksum) alanindaki deger ile komple paket kontrol edilir. Alici ve vericinin hesapladigi degerler birbirine uymuyorsa paket yok edilir. Ancak burada kontrol toplami basligin icine degil de paketin sonuna konulur. Ethernet katmaninda islenip gonderilen mesaj ya da bilginin (Bu bilgi paketlerine frame adi verilir) son hali asagidaki duruma gelir:

Ethernet Paketi
Ethernet basligini "E" ile ve Kontrol toplamini "C" ile gosterirsek yolladigimiz dosya su sekli alir:
EiT...C EiT...C EiT...C EiT...C EiT...C
Bu paketler (frame) varis noktasinda alindiginda butun basliklar uygun katmanlarca atilir. Ethernet arayuzu Ethernet baslik ve kontrol toplamini atar. Tip koduna bakarak protokol tipini belirler ve Ethernet cihaz surucusu (device driver) bu datagram’i iP katmanina gecirir. iP katmani kendisi ile ilgili katmani atar ve protokol alanina bakar, protokol alaninda TCP oldugu icin segmenti TCP katmanina gecirir. TCP sira numarasina bakar, bu bilgiyi ve diger bilgileri iletilen dosyayi orijinal durumuna getirmek icin kullanir. Sonucta bir bilgisayar diger bir bilgisayar ile iletisimi tamamlar. (internet)

ozet Olarak bu protokol UNiX isletim sisteminin on tanimli protokoludur. iki protokolden olusur. TCP(Transmission Control Protocol) ve iP(internet Protocol). Bunlardan TCP tasinacak paketin nasil tasinacagindan, buyuklugunden ve guvenliginden sorumludur. iP ise paketin nereye ve hangi yollardan tasinacagindan sorumludur. Bu protokollerin ozelliklerini soyle siralayabiliriz:
1.Dunyada en cok kabul goren ve genellikle internet uygulamalarinda kullanilan bir protokoldur.
2.Sunucu/istemci mantigina en yakin protokoldur.
3.Paketlerin kucuk olmasi nedeniyle yerel agda pek tercih edilmeyen bir protokoldur.
4.Yonlendirilebilir bir protokoldur.
5.Yapilandirilmasi oldukca zordur.
6.Paketlerin tasinmasinda meydana gelebilecek bozukluklari anlayip, bozulan kismi sunucudan tekrar isteyebilmesi, guvenli bir protokol olmasini saglar.
7.Diger protokolleri tasiyabilmesi, cok amacli bir protokol olma ozelligi katar.(Teknik Egitim Ders notlari)

3. Ethernet encapsulation: ARP
internet adresi ile iletisime gecmek icin hangi Ethernet adresine ulasmamiz gerektigini belirlemek amaciyla kullanilan protokol ARP’dir ("Address Resolution Protocol"). ARP aslinda bir iP protokolu degildir ve dolayisiyla ARP datagramlari iP basligina sahip degildir. Varsayalim ki bilgisayariniz 128.6.4.194 iP adresine sahip ve siz de 128.6.4.7 ile iletisime gecmek istiyorsunuz. Sizin sisteminizin ilk kontrol edecegi nokta 128.6.4.7 ile ayni ag uzerinde olup olmadiginizdir. Ayni ag uzerinde yer aliyorsaniz, bu Ethernet uzerinden direk olarak haberlesebileceksiniz anlamina gelir. Ardindan 128.6.4.7 adresinin ARP tablosunda olup olmadigi ve Ethernet adresini bilip bilmedigi kontrol edilir. Eger tabloda bu adresler varsa Ethernet basligina eklenir ve paket yollanir. Fakat tabloda adres yoksa paketi yollamak icin bir yol yoktur. Dolayisiyla burada ARP devreye girer. Bir ARP istek paketi ag uzerine yollanir ve bu paket icinde "128.6.4.7" adresinin Ethernet adresi nedir sorgusu vardir. Ag uzerindeki tum sistemler ARP istegini dinlerler bu istegi cevaplandirmasi gereken istasyona bu istek ulastiginda cevap ag uzerine yollanir. 128.6.4.7 istegi gorur ve bir ARP cevabi ile "128.6.4.7 nin Ethernet adresi 8:0:20:1:56:34" bilgisini istek yapan istasyona yollar. Bu bilgi, alici noktada ARP tablosuna islenir ve daha sonra benzer sorgulama yapilmaksizin iletisim mumkun kilinir. Ag uzerindeki bazi istasyonlar surekli agi dinleyerek ARP sorgularini alip kendi tablolarini da guncelleyebilirler.

4. TCP disindaki diger protokoller: UDP ve iCMP
Yukarida sadece TCP katmanini kullanan bir iletisim turunu acikladik. TCP gordugumuz gibi mesaji segment’lere bolen ve bunlari birlestiren bir katmandi. Fakat bazi uygulamalarda yollanan mesajlar tek bir datagram’in icine girebilecek buyukluktedirler. Bu cins mesajlara en guzel ornek adres kontroludur (name lookup). internet uzerindeki bir bilgisayara ulasmak icin kullanicilar internet adresi yerine o bilgisayarin adini kullanirlar. Bilgisayar sistemi baglanti kurmak icin calismaya baslamadan once bu ismi internet adresine cevirmek durumundadir. internet adreslerinin isimlerle karsilik tablolari belirli bilgisayarlar uzerinde tutuldugu icin kullanicinin sistemi bu bilgisayardan bu adresi sorgulayip ogrenmek durumundadir. Bu sorgulama cok kisa bir islemdir ve tek bir segment icine sigar. Dolayisiyla bu is icin TCP katmaninin kullanilmasi gereksizdir. Cevap paketinin yolda kaybolmasi durumunda en kotu ihtimalle bu sorgulama tekrar yapilir. Bu cins kullanimlar icin TCP nin alternatifi protokoller vardir. Boyle amaclar icin en cok kullanilan protokol ise UDP’dir(User Datagram Protocol).
UDP datagramlarin belirli siralara konmasinin gerekli olmadigi uygulamalarda kullanilmak uzere dizayn edilmistir. TCP’de oldugu gibi UDP’de de bir baslik vardir. Ag yazilimi bu UDP basligini iletilecek bilginin basina koyar. Ardindan UDP bu bilgiyi iP katmanina yollar. iP katmani kendi baslik bilgisini ve protokol numarasini yerlestirir (bu sefer protokol numarasi alanina UDP’ye ait deger yazilir). Fakat UDP TCP’nin yaptiklarinin hepsini yapmaz. Bilgi burada datagramlara bolunmez ve yollanan paketlerin kayidi tutulmaz. UDP’nin tek sagladigi port numarasidir. Boylece pek cok program UDP’yi kullanabilir. Daha az bilgi icerdigi icin dogal olarak UDP basligi TCP basligina gore daha kisadir. Baslik, kaynak ve varis port numaralari ile kontrol toplamini iceren tum bilgidir.
Diger bir protokol ise iCMP’dir ("internet Control Message Protocol"). iCMP, hata mesajlari ve TCP/iP yaziliminin bir takim kendi mesaj trafigi amaclari icin kullanilir. Mesela bir bilgisayara baglanmak istediginizde sisteminiz size "host unreachable" iCMP mesaji ile geri donebilir. iCMP ag hakkinda bazi bilgileri toplamak amaci ile de kullanilir. iCMP yapi olarak UDP’ye benzer bir protokoldur. iCMP de mesajlarini sadece bir datagram icine koyar. Bununla beraber UDP’ye gore daha basit bir yapidadir. Baslik bilgisinde port numarasi bulundurmaz. Butun iCMP mesajlari ag yaziliminin kendisince yorumlanir, iCMP mesajinin nereye gidecegi ile ilgili bir port numarasina gerek yoktur. iCMP ’yi kullanan en populer internet uygulamasi PiNG komutudur. Bu komut yardimi ile internet kullanicilari ulasmak istedikleri herhangi bir bilgisayarin acik olup olmadigini, hatlardaki sorunlari aninda test etmek imkanina sahiptirler. su ana kadar gordugumuz katmanlari ve bilgi akisinin nasil oldugunu asagidaki sekilde daha acik izleyebiliriz. (internet)

Katmanlar arasi bilgi akisi

5. NETBEUi Protokolu
iBM tarafindan gelistirilmis ve Microsoft’un yerel aglar icin tercih ettigi bir protokoldur. Bazi ozellikleri sunlardir:
1.20-30 bilgisayardan olusmus kucuk LAN’lar icin gelistirilmistir.
2.Yonlendirilemeyen protokoldur.
3.istemci/sunucu mantigina uymaz.
4.Buyuk paketlerin tasinmasi, yerel aglarda tercih edilmesine yol acar.
5.Yapilandirilmasi oldukca kolaydir.(Teknik egitim Ders notlari)
Bu protokol 20-200bilgisayardan olusan kucuk LAN’lar icin gelistirilmis bir protokoldur. Gateway’ler (gecit) araciligiyla diger LAN segmentlerine ve mainframe’lere baglanir. Ancak NetBEUi protokolu routable (yonlendirilebilir) degildir. Bu nedenle NetBEUi kullanan iki bilgisayar birbirine routing’le degil, bridging’le baglanir.

6.NWLink Protokolu
Nowell iPX/SPX protokolunun NDiS uyumlu olanidir. ozellikle Netware ile olan baglantida kullanilir. NWLink sadece bir protokoldur. Netware server’de bulunan bir dosyaya ya da yaziciya dogrudan ulasimi saglamaz. NWLink yaygin olarak kullanilir. Buyuk alanlarda ve cok sayida istemciye kapsayabilir. (cubukcu, Her yonuyle Windows NT,s.339)

Kaynak : Network ve Internet Kitabim.