Ders sonunda yapabilecekleriniz:
-Programin yapisi açiklamak.
-Veri elemanlarini tanimlamak.
-Veri türlerini açiklamak.
I. BIR VISUAL BASIC PROGRAMININ YAPISI
Bir Visual Basic programi bir proje dosyasi olarak gelistirilir. Bu dosya Proje .vbp uzantili bir dosyadir. Ayrica proje dosyasi için form ve modül gibi diger dosyalar da yaratilir.
Visual Basic’in baslatilmasiyla beraber ya da bir proje içinde yeni bir uygulamaya baslamak için File menüsünden New Project komutu kullanilir. Ardindan gelistirilecek programin Standard EXE ya da diger isletilebilir birim sekli seçilir. Ardindan bos bir form ile Visual Basic tümlesik program gelistirme ortami programcinin karsisina çikar.
Uygulamanin arabirimi ve kodlari yazildiktan bütün kodlar bir proje olarak kayit edilir. Projenin kayit edilmesinden önce formlarin da kayitlari yapilir. Formlar .frm olarak, projeler de .vbp dosyasi olarak kayit edilir.
A. FORMLAR VE MODÜLLER
Diger programlama dillerinde oldugu gibi Visual Basic’in de belli bir kod kurallari ve yöntemleri vardir. Visual Basic içinde görsel arabirimler form olarak kodlar da istenirse bir modül olarak saklanir.
. Form modülü
. Standart modülü
Basit uygulamalarda genellikle bir form bulunur. Bütün kodlar bu formun modülünde (kod alani) yer alir. Uygulama büyüdükçe ek formlar projeye eklenerek modül sayisi artirilabilir. Projeye modül eklemek için Project menüsünden Add Module komutu kullanilir.
Formlar kullanici arabirimini tasarlandigi zemindir. Örnegin bir müsteri bilgileri için metin kutularinin (text box) konacagi yer formdur. Formlar .FRM dosya uzantili olarak kaydedilir.
Modüller ise uygulama içerisindeki sadece kod içeren birimleridir. .BAS dosya uzantili dosya olarak kaydedilirler.
B. KODLAMA
Visual Basic’te kodlama belli yapilardaki birimlerle yapilir. Bunlar genel olarak yordam (procedure) olarak adlandirilir.
1. PROCEDURE (YORDAM YAPISI)
Bir Visual Basic programi çok sayida yordamdan (prodecure) olusur. Yapilacak islemler birer yordam olarak tasarlanirlar. Yordamlar bir program blogu ya da bir program parçasi olarak düsünülebilir.
Visual Basic’te degisik türde yordamlar (procedure) kullanilir:
. Sub
. Function
Genel olarak bütün islemler için bir Sub yordami kullanilir. Bu yordamlar bir olaya bagli olarak (bir dügmeye tiklandiginda) ya da dogrudan çagrilarak çalistirilir. Function yordamlar ise bir deger döndürürler. Örnegin bir faiz hesabini yapmak ve sonucunu döndürmek için fonksiyon kullanilmalidir.
Bir Sub yordaminin yapisi:
[Private|Public][Static] Sub yordam adi (argümanlar)
Deyimler.......
End Sub
Yordam baslatildiginda Sub ve End deyimleri arasinda kalan satirlar isletilir.
Visual Basic’te yordamlar (procedure) ikiye ayrilirlar:
-Genel yordamlar
-Olay yordamlari
Genel Yordamlar:
Bir genel procedure belli bir islemi üstlenen program parçasidir. Diger yordamlardan çagirilarak kullanilirlar.
Yapisi:
Sub yordam adi(arguments )
-deyimler-
End Sub
Olay Yordamlari:
Olay yordamlari bir olayin (event) olusmasina tepki olarak çalisirlar. Yaygin olarak bu yordamlari kullaniriz, çünkü kullanici etkilesimi (fare tiklamasi ya da klavyeden basilan tuslar) programin kontrolüne hakimdir. Visual Basic nesneleri (formlar, metin kutulari, dügmeler, vb) belli olaylari tanirlar.
Bir komut dügmesinin olaylari:
Click: Tiklama
GotFocus: Odaklanma,üzerine gelme.
KeyDown: Bir tusa basmak.
MouseDown: Farenin bir tusuna basmak.
Olay yordamlari, bir nesnenin alt tire ile olaylara bagli olarak gelistirilir. Bu adlar Visual Basic kod editörü tarafindan otomatik olarak ya da manuel olarak olusturulur.
Örnek:
Command1_Click
Olay yordamlari Visual Basic nesnelerinin olaylarina bagli olarak gelistirilirler: Örnegin Form1_load olay yordami bir formun açilmasi sirasinda çalisacak bir yordami, Command1_Click olay yordami da bir komut dügmesine tiklandiginda çalisacak bir kod birimini gösterir.
Yapisi:
Sub kontrol adi_olay adi(argümanlar )
-deyimler-
End Sub
Olay yordamlarinin adini kod editörü içinde dogrudan yazabileceginiz gibi Visual Basic tarafindan otomatik olarak koda eklenen yordam ve olay adlarini da kolayca kullanabilirsiniz.
Fonksiyonlar:
Bir procedure olarak düzenlenen fonskiyonlar belli bir islemi kod olarak içeren ve bir degeri geri döndüren program parçalaridir.
Bir fonksiyon yordaminin yapisi:
[Private|Public][Static] Function yordam adi (argümanlar) [As tip]
deyimler..........
End Function
Fonksiyonlar ayri bir yordam olarak düzenlenirler. Fonksiyonlarin kullaniminda argümanlar önemlidir. Fonksiyonlar argümanlari alirlar, bir dizi islem yaparlar ve sonucu döndürürler.
Örnek:
Function KDVHes(deger1, deger2, deger3)
-deyimler-
End Function
Kullanimi:
Toplam = Deger1 + KDVHes(ucret)
II. VERI ELEMANLARINI TANIMLAMAK
Bir programda geçici olarak verilerin temsili ve degerlerin saklanmasi için degiskenlere gereksinim duyulur. Örnegin çok sayida degeri birbiriyle karsilastirmak ya da üzerlerinde çesitli hesaplamalar yapmak için ekrandan alinan verileri; A, B, C gibi degiskenler olarak temsil etmek gibi. Iste bu nedenle birçok programlama dilinde oldugu gibi Visual Basic’te de geçici degerlerin saklanmasi için degiskenler (variables) kullanilir. Degiskenlerin mutlaka bir adi ve tipi vardir.
Bir degisken kullanilmadan önce tanimlanir. Bu tanimlama genellikle Dim deyimi ile yordamin basinda yapilir:
Yapisi:
Dim Degisken [As türü]
Dim deyimi tanimlama deyimidir. Genellikle modülün ya da procedure’in basinda yer alir.
Degisken ise bilginin adini gösterir. Örnegin "Toplam" bir degisken adidir.
Türü ise degiskenin tipini gösterir. Bir degisken içerdigi veri bakimindan farkli özelliklere sahip olabilir.
Dim A As Integer
A = 15
A = A + 4
A. YEREL DE?ISKENLER
Yerel degiskenler procedure-düzeyi degiskenlerdir. Bir procedure içinde tanimlanirlar, kullanilirlar. Procedure’in baslamasiyla bu degiskenler tanimlanir.
Yerel degiskenler özellikle hesaplanan bir takim geçici degerlerin kullanilmasini saglar. Genellikle Temp ya da Geçici gibi ekleri de bu yüzden alirlar.
TempToplam
GecTop
GecDeg1
AraToplam
Yerel degiskenler Dim deyimi ile tanimlanirlar:
Dim AraToplam As Integer
Dim Mesaj As Variant
Geçici olarak tanimlanan yerel degiskenler procedure içinde yapilan ve kullanilan hesaplamalar için idealdir. Eger bir degiskene uygulama boyunca diger zamanlarda da erisilecekse (degisken kullanilacaksa) o zaman Dim ile kullanilmasi daha iyi olur.
B. VERI TÜRLERI
Bir degisken tanimlanirken degiskenin adi ve tipi (type) belirtilir. Genellikle varsayim tip olan Variant bir veri kullanilmayacagi zaman önce degisken tanimlanir ve tipi belirtilir. Degiskenin tipi onun içerecegi bilgi türünü ifade eder.
Veri Adi Tipi
Adi Soyadi Alfabetik
Ücreti Sayisal
Cinsiyeti Evet/Hayir
Visual Basic ile tanimlanan degisken tipleri sunlardir:
Tablo: Degisken tipleri
Tip Bellek alani Deger araligi
Integer 2 bCahil team -32,768 to +32,767
Long 4 bCahil team (yaklasik) +/- 2 milyar
Single 4 bCahil team +/- 1E-45 to 3E38
Double 8 bCahil team +/- 5E-324 to 1.8E308
Currency 8 bCahil team +/- 9E14
String 1 karakter bir bCahil team Sabit uzunluklu veriler için 65,400 karakter. 2 milyar karakter dinamik veriler için
Byte 1 bCahil team 0 to 255
Boolean 2 bCahil team True ya da False
Date 8 bCahil team 1/1/100 to 12/31/9999
Object 4 bCahil team N/A
Variant 16 bCahil team +1 bCahil team her karakter için N/A
Degisken tipini tanimlamak için Dim, Private, Public, Static gibi deyimler kullanilir. Ardindan tip belirtilir. Tipler Currency, Double, String gibi deyimlerle tanimlanir.
Private I As Integer
Dim Toplam As Double
Static ismi As String
Public bakiye As Currency
Bir tanimlama deyimi ile çok sayida degisken de tanimlanir:
Private I As Integer, Toplam As Double
Private ismi As String, bakiye As Currency
III. UYGULAMA
Visual Basic ile basit bir hesap makinesi yapmaya ne dersiniz?
Ortamda olusan Form1 üzerinde bir hesap makinesinde oldugu gibi bir Label, islemleri temsil etmek için birer tane Command Button, ayrica rakamlari girmek için de her bir rakam için bir yine birer Command Button yapin.
Label üzerinde girilen degeri, Deger1 adli bir degiskene aktarin:
Deger1 = Label1.Text
Bu islem birinci sayinin girilmesinin ardindan bir islem tusuna, örnegin + dügmesine basildiginda olmalidir.
Sub Command1_Click()
Deger1 = Label1.Text
End Sub
Ardindan Label silinir ve ikinci rakamin girilmesi beklenir:
Label1.Text = " "
Ardindan ikinci isleme basilir ve yine degiskene deger atanir:
Sub Command2_Click()
Deger2 = Label1.Text
End Sub
Ardindan kullanici = dügmesine tikladiginda da toplama islemini yapmak gerekir. Bu islem için de asagidaki gibi bir kodlama gerekir:
Sub Command3_Click()
Toplam=Deger1 + Deger2
Label1.Text = Toplam
End Sub
IV. GÖZDEN GEÇIRME
1. Visual Basic programlarinin ana dosyasi nedir? Proje ve formu tanimlayin.
2. String veri tipinin özellikleri nelerdir. Degisken ve sabit uzunluklu string bilgilere örnek verin?
3. Bir programi Form1 ile baslatmak istemezseniz ne yaparsiniz?
4. Variant türü degisken kullaniminin fayda ve zararlarini açiklayin?
