MS-DOS Hakkinda Bilmedikleriniz

Eger bilgisayar kullanmaya ilk defa Windows 95 veya 98 ile basladiysaniz büyük bir ihtimalle DOS kelimesi size yabanci gelecektir. Her PC kullanicisinin yakindan tanidigi bu isletim sistemi, Dünya’ da en yaygin olarak kullanilan PC isletim sistemidir. 1980’ lerin basinda IBM’ in ilk PC’ leri üretmesi ve bu PC’ lerde kullanilan yeni bir isletim sistemi arayisi ile ortaya çikan DOS, günümüzde bir çok PC kullanicisi tarafindan hala kullanilmaktadir.

MS-DOS, Microsoft Disk Operating System (Microsoft Disk Isletim Sistemi) kelimelerinin kisaltilmis halidir. MS-DOS bir disk isletim sistemi olarak bilinir, çünkü yaptigi islerin büyük bölümü disk islemleri, bellek islemleri gibi programlarin çalisabilmesi için gerekli düzenlemeleri yapan bir isletim sistemidir. MS-DOS bir programdir, ama yalnizca bir program degildir. O olmadan diger programlarin çalisma sanslari yoktur. Çünkü bilgisayar sisteminin, tüm parçalarini MS-DOS kontrol eder. MS-DOS yalnizca, diger programlarin çalismasina olanak vermekle kalmaz, ayni zamanda bilgisayarinizin neyi nasil yaptigi üzerinde size tam denetim saglar. MS-DOS sizinle bilgisayariniz arasindaki bagdir.

DOS’un tarihi PC’ lerin (kisisel bilgisayarlar) tarihiyle baslar ve çogunlukla da pek hayirla yad edilmez. Çünkü DOS’ta grafiksel bir kullanici arabirimi (pencereler) yoktur, her sey komutlarla ve bir sürü parametre ile yapilir. DOS, tüm x86 tabanli PC’ lerde çalisir. Çok görevli bir isletim sistemi olmayan DOS, grafik kullanici arabirimini kullanmaz. Üstünde kolay yazilmasi, bellek ve sabit diskte az yer kaplamasi, kolay ve çabuk ögrenilmesi, düsük konfigürasyonlu PC’ lerde çalismasi gibi avantajlari olmakla birlikte, etkin bir bellek yönetiminin olmamasi, eski teknoloji kullanmasi ve grafik kullanici arabirimi olmamasi önemli kisitlamalaridir.

Bilgisayariniz kapali iken MS-DOS diskte durur. Her ne kadar özel bir program da olsa, MS-DOS eninde sonunda bir programdir, yani o da bilgisayarlarin kullandigi diger bilgi topluluklari gibi bir dizi dosya içinde yer alir.

Eger bir sabit diskiniz varsa, MS-DOS büyük olasilikla onun içindedir (bilgisayar dagiticisi ya da sistemi kuran kimse tarafindan yerlestirilmis olabilir). Eger bilgisayarinizda sabit disk (HDD) yoksa, MS-DOS’ un disketlerden kullanilmasi gerekir.

1. MS-DOS’ un Tarihçesi

MS-DOS 1981’ deki piyasaya sürülüsünden beri birkaç kez degisiklige ugramistir. Ilk sürümün numarasi 1.00’ di. MS-DOS’ un zaman zaman degistirilmesinin amaci, daha gelismis donanimlardan yararlanmak ve önceki hatalari düzeltmektir. Sisteminizi baslattiginizda, MS-DOS, kullandiginiz sürümün numarasini (versiyon) ekranda gösteriyor olabilir.

MS-DOS’ un yeni bir sürümü çiktiginda, eger numarasinin ondalik noktasindan sonra degisiklik varsa, (ÖRNEGIN 6.0’ dan 6.2’ ye), bu küçük bir degisiklik gösterir.Bu durumda MS-DOS öz olarak önceki sürüme göre pek degisiklik içermez. Ondalik noktasinin önündeki sayinin degismesi ise büyük bir degisiklik gösterir. Örnegin sürüm 6, sürüm 5’ te olmayan bir çok yeni özellik getirmistir.

MS-DOS’ un yeni sürümleri eskilerine göre daha güçlü ve gelismis olsalar da öncekilerle uyumlu kalirlar. Bu yüzden, diyelim ki sürüm 2.1’ i kullaniyorken baska bir sürümle çalismaya basladiginizda, tüm bilgilerinizi, deneyiminizi, dosya ve disklerinizi eskisi gibi kullanabilirsiniz. Örnegin, MS-DOS 3.0’ da kullandiginiz bir dosyayi 5.0 sürümünde kullanabilirsiniz ama 5.0’ da kullandiginiz bir dosyayi 3.0’ da kullanamayabilirsiniz.

MS-DOS’ un 3.30’ dan sonraki sürümlerini asagida görmektesiniz.

MS-DOS 3.30 MS-DOS 4.01 MS-DOS 5.0 MS-DOS 6.0
MS-DOS 6.20 MS-DOS 6.22 MS-DOS 7.0 MS-DOS 8.0 ...

2. MS-DOS Ile Neler Yapabiliriz?

MS-DOS, uygulama programlariniz için bilgisayarin isleyisini koordine eder. Bu gerçekten de çok önemlidir, ama MS-DOS’ un avantajlari yalnizca bundan ibaret degildir.

Her ne kadar insanlara basit ve kullanmasi garip olarak düsünülen MS-DOS isletim sistemi bilgisayarin zarar görmesi durumunda bir numarali ilaçtir. MS-DOS donanim kurucularinin bir numarali kullandiklari sistemdir. Örnegin Windows açilmiyor, devamli sorun veriyor ? Bu sorunlari genellikle HDD’ ye format atarak ve isletim sistemini tekrar yüklemekle becerirler ama hatadir. Çünkü devamli HDD’ ye format atilirsa HDD zarar görürür "bad sector" (kullanilamayan veya bozuk alan) olusmasina "boot sector"un (HDD’ nin bilgilerinin tutuldugu yer) zarar görmesine neden olur. Ama format atmadan MS-DOS’ tan yine yararlanarak bilgisayarin sistemi dahil geri getirilebilir. Bunlarin yapilmasi çok güzeldir ama bunlari yapmak için grafik ekrandan (Windows Ekrani) biraz vazgeçip MS-DOS’ ta çalismak gerekir. Bu yüzden, Microsoft Windows 95/98/ME sürümleriyle kullanicinin DOS ile olan iletisimini minimuma indirmeye çalismis olsa bile DOS’ tan tam olarak vazgeçememistir.

Ayrica, Windows 95/98/ME kullaniyor olsaniz da bazen DOS’ a isiniz düsebilir. Örnegin bir çok oyun programi Windows ile çalismaz veya oynanamayacak kadar yavas çalisir. Ayrica Windows’ a giremediginiz durumlarda da sorunu DOS’ tan halletmeniz gerekebilir. Bazen de tek bir dosyayi kopyalamak için bilgisayarinizi açtiginizda, Windows’ un çalismasini beklemeniz gerekmez.

MS-DOS’ un kendisini de belirli isler için kullanabilirsiniz.; komut adi verilen yönergeleri (talimatlari ) kullanarak MS-DOS’ u dosya yönetiminde, is akisinin denetlenmesinde ve ek yazilimlar gerektirmeden günlük isler gerçeklestirmede yönlendirebilirsiniz.

Örnegin MS-DOS metinlerden (text) olusan dosyalar yaratmakta ve degistirmekte kullanabileceginiz bir program içerir.MS-DOS editör bir sözcük islemci olmasa da, kisa yazismalar listeler için çok kullanislidir. Onu kullanarak, küçük belgeleri bir sözcük islemciye göre çok daha kisa sürede yazabilirsiniz. Veya bilgisayari açtiginizda yüklenmesini veya çalismasini istediginiz dosyalari da bilgisayarin açilirken okudugu Autoexec.Bat dosyasina koyarak otomatik olarak çalismasini saglamis oluruz.

MS-DOS’ ta özel gereksinimlerinizi karsilamak için olan komutlari birlestirerek güçlü komutlar, hatta kendi küçük uygulamalarinizi yaratabilirsiniz. Örnegin bu kitapta, yalnizca MS-DOS komutlari kullanarak, basit bir dosya yöneticisi ( belirli bilgiler için dosyalarda arama yapan bir program ) olusturabilirsiniz.

MS-DOS’ un 4.0 ve sonraki sürümleri, komut ve dosyalari menü adi verilen listelerden seçmenize olanak saglayan ayri bir program içerirler. Shell adi verilen bu program ile tüm rutin islerinizi gerçeklestirebilir, ondan zaman zaman yararlanabilir ya da isterseniz hiç kullanmayabilirsiniz.

Artik tüm bu uygulamalar, MS-DOS için olusturulan Windows ara yüzünden (interface) sonra Dos’ un uygulamalari daha kolay ve anlasilir olmustur. Ayni zamanda MS-DOS’ u soguk gösteren siyah beyaz ekran da ortadan kalkmistir.
3. MS-DOS Dosya Yapisi

Dosya(File)
Tüm bilgiler ve programlar dosya (file) adi verilen bilgi toplulugu olarak disk/diskete kaydedilir. DOS isletim sisteminde bir dosya iki kisimda olusur, dosya adi ve dosya uzantisi. Genel olarak bir dosyanin yapisi DOSYA_ADI ve DOSYA_UZANTISI seklindedir. Burada DOSYA_ADI en fazla 8, DOSYA_UZANTISI en fazla 3 karakterden olusur. Dosya isminin büyük veya küçük yazilmasi hiçbir sey degistirmemektedir, büyük yada küçük yazmak ayni dosyaya karsilik gelmektedir.

MS-DOS’ ta dosyalarin ifadesi;
LATS.TXT (Lats isimli yazi dosyasi)
LATS.* (Ismi Lats olan bütün dosyalar)
*.COM (Uzantisi Com olan bütün dosyalar)
*.* (Bütün dosyalar)
????????.??? ( “ )
. ( “ )

MS-DOS dosya ismi ve dosya uzantisi kurallari;
· Dosya ismi en fazla 8 karakterden olusur.
· Dosya uzantisi en fazla 3 karakterden olusur.
· Dosya ismi ile uzantisi arasinda nokta (.) isareti bulunur.
· Dosya ismi ve uzantisi içerisinde bosluk karakteri bulunmaz.
· Dosya isimleri büyük küçük harfe duyarli degildir.
· Dosya ismi ve uzanti ismi yazilirken 0-9 arasi rakamlari, A’ dan Z’ ye harfleri ve bazi özel karakterleri ($, %, &, #...) kullanabiliriz. Fakat bazi özel karakterlerde (*, ., ? gibi) kullanilmaz.

XXXXXXXX . XXX
Dosya adi Uzantisi

Örnegin : COMMAND.COM, CONFIG.SYS, AUTOEXEC.BAT ve LATS.DOC gibi

Dosya Ismi Uzantilari ve Anlamlari

COM : Makine dilinde yazilmis program dosyalarini ifade eder. Büyüklügü en fazla 64K olabilir.
EXE : Executive’ den gelmektedir ve hemen çalistirilabilir program dosyalarini ifade eder.
BAT : Toplu islem dosyasini ifade eder.

Yukarida belirtilen 3 dosya MS-DOS’ ta dosya isminin yazilmasi ile çalistirilabilir, geriye kalan dosyalar ise baska programlar yardimi ile çalistirilir. Bu 3 dosya ismi uzantisi ayni isimli dosyalara verilse (yani, LATS.EXE, LATS.BAT ve LATS.COM gibi) çalistirilma sirasi dosyanin büyüklügüne ve küçüklügüne bakilmaksizin bu dosyalari çalistirma önceligi COM, EXE ve BAT sirasindadir.

TXT : Text (metin) dosyasini ifade eder.
SYS : Sistem Dosyalarini (System File) ifade eder.
HLP : Yardim dosyasini ifade eder.
DOC : Word’ de olusturulmus dosyalari ifade eder.
XLS : Excel’ de olusturulmus dosyalari ifade eder.
PPT : Powerpoint’ de hazirlanmis dosyalari ifade eder.
WIN : Windows’ la olusturulmus dosyalari ifade eder.
INI : Windows’ un sistem dosyalarini ifade eder.

MS-DOS’ un açilmasi için gerekli 3 dosya vardir. Bunlar Config.sys, Autoexec.bat, Commmand.com’ dur. Ayrica, sistem dosyasi olarak Msdos.sys (Dos ile ilgili sistem bilgilerini tutar. Örnek, versiyon bilgisi gibi) ve Io.sys (Dos’ un giris/çikis sistem bilgilerini tutar) vardir.

CONFIG.SYS

Bu dosya, bilgisayarin donanim özelliklerini degistirmemizi saglayan bir metin dosyasidir. Yani bu dosyaya eklenecek komutlar araciligi ile memory, fare, klavye, ekran ve bunun gibi araçlarin nasil çalisacagi belirlenir. CONFIG.SYS dosyasinin MS-DOS tarafindan okunup islenebilmesi için açilis diskinin ana dizininde bulunmasi gerekir.

AUTOEXEC.BAT

Bu dosya, DOS çalistiginda bazi programlari otomatik olarak çalistirma olanagi verir, ekran ve dil düzenlemesini saglar. Bu sayede bilgisayarin her açilisi sirasinda yüklemek zorunda kalacagimiz klavye, fare, monitör dil ... programlari yüklenmis olur.

COMMAND.COM

Bu dosya, bilgisayar komutlarini yazdigimiz komut derleyicisini görüntüler. COMMAND.COM bilgisayarin açilis diskinin ana dizininde bulunmasi gerekir. Bu olmadan bilgisayarin açilmasi mümkün degildir. Direk makine dilinde yazilmis oldugu için çok hizlidir.

4. Dizin (Directory) Yapisi

Bilgisayarda dosyalar içeriklerine veya özelliklerine göre dosya gruplarina ayrilabilir. Bu gruplara dizin adi verilir. Windows ortaminda dizin ismi yerine klasör ismi kullanilir. 3 degisik dizin tipi vardir. Bunlar,

1. Root Directory (ana veya kök dizin)
Bilgisayarin ana dizinidir. Kullanilan sürücüyü tanimlar (a:\ , b:\ , c:\). Kullanici root directory yaratamaz ve silemez.

2. Directory (dizin)
Root directory altinda olusturulan dizinlerdir.

3. Subdirectory (alt dizin)
Directory’ lerin altinda olusturulan dizinlerdir. Alt dizinler root directory’ de iken sadece DIR komutunun yazilmasi ile ekranda görülmezler.

5. MS-DOS Komutlari

Komutlar Ikiye Ayrilir ve komut isminin büyük veya küçük yazilmasi hiçbir sey degistirmemektedir, büyük yada küçük yazmak ayni komuta karsilik gelmektedir.

Iç Komutlar : COMMAND.COM dosyasi içinde bulunan temel komutlardir ve çalistirilmasi ile bellege yüklenerek çalistirilan komutlardir. Örnek : Ver, Dir, vs.

Dis Komutlar : Çalistirilabilmesi için disk veya disket içinde dosya halinde bulunmasi zorunlu olan komutlardir. Örnek : Xcopy, format, vs.

a) Iç Komutlar

DOS’ ta çalistirilan komutun, çalismasi için herhangi bir dosyaya ihtiyaç duymadan çalisan komutlara iç komutlar denir (Bilgisayarin açilisinda kullanilan Command.com dosyasinin içinde bulunan komutlardir). Çalismasi için program dosyasinin varligina ihtiyaç duyulan komutlara Dis Komutlar denir. Dis komutlari çalistirabilmek için, o komutun programlama dosyasina ihtiyaç vardir. Örnegin format komutunu kullanabilmek için DOS’ da Format.com programinin bulunmasi gerekir. Önemli Iç Komutlari, asagida inceledik. Bunlar ;

CLS komutu: Ekrani temizler.
Örnek: C:\> CLS <ENTER>

DIR komutu: Disk veya disket üzerindeki dosyalari görüntüler.
Örnek: C:\> DIR <ENTER>

DIR Parametreleri :
/P : (Dosyalari sayfa sayfa listeler) C:\> DIR/P <ENTER>
/W : (Dosyalari yan yana listeler) C:\> DIR/W <ENTER>
/A: (Gizli dosyalari listeler) C:\> DIR/A <ENTER>

JOKER KARAKTELER (? , *)
* : Bilinmeyen bir isim veya uzantinin yerine kullanilan joker karakterlerdir.

Örnek: C:\> DIR *.EXE <ENTER> (Dosya Adi ne olursa olsun, uzantisi EXE olan dosyalari listeler)
C:\> DIR LATS.* <ENTER> (Dosya Adi LATS olan, tüm dosyalari listeler)

? : Bilinmeyen bir karakter yerine kullanilan jokerdir.

Örnek: C:\> DIR A??S.EXE <ENTER> (Ilk harfi A , 4.harfi S olan , EXE uzantili dosyalari listeler)

VOL komutu: Disk veya disketin etiketini ve seri numarasini görüntülemeyi saglar.
Örnek: C:\> VOL <ENTER>

VER komutu: MS-DOS’ un versiyonunu görüntülemeyi saglar.
Örnek: C:\> VER <ENTER>

DATE komutu: Bilgisayarin sistem tarihini görüntülemeyi saglar.
Örnek: C:\> DATE <ENTER>

TIME komutu: Bilgisayarin sistem saatini görüntülemeyi saglar.
Örnek: C:\> TIME <ENTER>

PROMT komutu: Komut satiri uyarisini degistirmeyi saglar. Bulundugumuz yeri gösterir.
Örnek: C:\> PROMPT <ENTER> (sürücüyü ilkel PROMT’ a dönüstürür.)
C> (ilkel PROMT)
PROMPT Parametreleri
$P: Aktif sürücüyü ve dizini görüntüler.
$G: “>” isaretini görüntüler.
$T: Enter’ e basildigi andaki saati gösterir.
$D: O gün ki tarihi gösterir.
Görüntüsü degistirilen PROMT’ u eski haline getirmek için;
C:\> PROMPT $P$G <ENTER> tanimlamasi yazilir.

COPY CON komutu: Dosya olusturmayi saglar. Ama artik bunun yerine Word gibi programlar vardir.
Örnek: C:\> COPY CON LATS.TXT <ENTER> (TXT uzantili, LATS adli dosya olusturur)
Olusturdugumuz bu dosyayi kaydedip bitirmek için ^Z (Ctrl+Z) tuslarina basilir. Kayit yapmadan çikmak için ^C (Ctrl+C) tuslarina basilir.
TYPE komutu: Dosya içerigini görüntülemeyi saglar.
Örnek: C:\> TYPE LATS.TXT <ENTER>
C:\> TYPE LATS.TXT | MORE <ENTER> (LATS.TXT dosyasini sayfa sayfa görüntüler)

REN komutu: Dosya adinin veya uzantisinin degistirilmesini saglar.
Örnek: C:\> REN LATS.TXT TUFAN.DOC <ENTER> (LATS.TXT dosyasinin ismini TUFAN.DOC yapar)

MD komutu: Dizin olusturmayi saglar.
Örnek: C:\> MD LATS <ENTER> (LATS adli dizin açar)

CD komutu: Dizin degistirmeyi saglar.
Örnek: C:\> CD LATS <ENTER> (LATS adli dizine girer)
C:\LATS> CD.. <ENTER> (LATS adli dizinden çikar) (Aktif olan dizinden bir önceki dizine çikisi saglar)
C:\LATS\DENEME> CD\ <ENTER> (LATS ve DENEME dizinlerinden çikar) (Iç içe girilmis dizinlerden bir seferde köke (ROOT) çikmayi saglar)

RD komutu: Dizinleri silmeyi saglar, yalniz dizin içinde hiçbir dosya veya altdizin olmamalidir. Eger varsa öncelikle altdizinler ve dosyalar silinmelidir. Silinecek dizin içinde hiçbir sey bulunulmamasi gerekir. Eger silinecek dizin içinde dosya veya dizin bulunuluyorsa önce o dizinin bir önündeki dizine çikilmali ve sira ile temizlemelidir. Bu islemi DELTREE komutu ile dizin içerisine bakmaksizin silebiliriz.
Örnek: C:\> RD LATS <ENTER>

COPY komutu: Dosya veya dosyalari belirtilen ortama kopyalamayi saglar. Kullanim sekli ise nereden nereye seklindedir. Ilk belirtilen yer nerden oldugu ikinci belirtilen yer ise nereye kopyalanacagidir. Copy komutu, birden çok dosyayi bir seferde kopyalamaz her dosyayi tek tek kopyalar.
Örnek: C:\> COPY C:\LATS.TXT C:\DOS <ENTER> (C Root’ unda bulunan LATS.TXT dosyasini C’ nin altindaki DOS dizinine kopyalar)

DEL komutu: Dosya veya dosyalari silmeyi saglar
Örnek: C:\> DEL LATS.TXT <ENTER> (LATS dosyasini siler)
C:\> DEL *.* <ENTER> (Tüm dosyalari siler)
C:\> DEL *.EXE <ENTER> (EXE uzantili dosyalari siler)

b) Dis Komutlar

Bilgisayarda dosyalar halinde bulunmasi gereken komutlardir. Kullanilacak komuta ait dosyanin çalisilan sürücüdeki disk veya diskette bulunmasi gerLATSektedir. Aksi taktirde komut ile ilgili çalisma gerçeklestirilemez.

FORMAT komutu: Yeni alinan disk veya disketi biçimlendirir ve kullanilir hale getirir yani sira dolu olan bir disk veya diskete uygulandiginda içindeki tüm bilgileri siler, disk veya disketteki bozuk olan sektörleri düzeltir (düzelebilecek durumda olanlari), virüslü olan disk veya disketteki virüsleri temizlemeyi saglar (temizlenebilecek durumda olanlari).
Örnek: C:\> FORMAT A: <ENTER> a disketini biçimler, kullanilir hale getirir.


FORMAT Parametreleri
/s : Disk veya diskete bilgisayari açmayi saglayan sistem dosyalarinin yüklenmesini saglar.
Örnek: C:\> FORMAT a:/s <ENTER>

/q : Disk veya disketin hizli bir sekilde Formatlanmasini saglar. Q parametresi ile Formatlanan disk veya disketin bozuk olan sektörleri düzeltilmez.
Örnek: C:\> FORMAT a:/q <ENTER>

/v: : Disk veya diskete Formatlama sirasinda isim vermeyi saglar. Verilecek isim
11 karakteri asmamalidir.
Örnek: C:\> FORMAT a:/v:ÇALISMA <ENTER>
/F: : Formatlanacak DD bir disketin kapasitesini tanimlamayi saglar.
Örnek: C:\> FORMAT A:/F:720 <ENTER>

/u : Disketi kurtarilmayacak sekilde Formatlamayi saglar.
Örnek: C:\> FORMAT A:/U <ENTER>

Gerektiginde birden fazla parametre ayni komut satirinda tanimlanabilir.
Örnek: C:\> FORMAT A:/S/V:DERS/F:720/u <ENTER>

UNFORMAT komutu: Yanlislikla Formatlanmis bir disk veya disketi eski haline getirmeyi saglar. U parametresi ile Formatlanmis kayit ortami UNFORMAT ile kurtarilamaz.
Örnek: C:\> UNFORMAT A: <ENTER>

LABEL komutu: Disk veya disketin ismini degistirmeyi saglar. Verilecek isim 11 karakteri asmamalidir.
Örnek: C:\> LABEL EGITIM <ENTER>

DISCOPY komutu: Diskcopy islemi ayni kapasitedeki 2 disket veya disk arasinda gerçeklesir. Kaynak (A) disketteki tüm dosyalar, hedef (B) diskete kopyalanmadan önce hedef disket formatlanir. Islem bittikten sonra her iki disket içindeki dosyalarin ayni oldugu görülür. Islem sirasinda disket isterken karsilasilan mesajlar;
Source : Kaynak disketi tanimlar. Mesaj görüldügünde sürücüye kaynak (kopyasi alinan) disket takilir.
Target : Hedef disketi tanimlar. Mesaj görüldügünde sürücüye hedef (alinan kopyayi konacagimiz) disket takilir.
Örnek: C:\> DISKCOPY A: B: <ENTER>

MEM komutu: Bilgisayarin hafizasi (MEMORY) ile ilgili bilgilerin ve bellek bilgilerinin görüntülenmesini saglar.
Örnek: C:\> MEM <ENTER>

ATTRIB komutu: Dosyalara özellik vermeyi veya iptal etmeyi saglar. Özellikler, (+) isaretinin ardindan özelligin bas harfinin yazilmasi ile verilir, (-) isaretinin ardindan yine özelligin bas harfinin yazilmasi ile iptal edilir. Özellikler sunlardir;
Özelligin Adi Verilmesi Iptali
1. READ ONLY (Okunabilir) +R -R
2. HIDDEN (Gizli) +H -H
3. SYSTEM (Sistem) +S -S
4. ARCHIVE (Arsiv) +A -A

Örnek: C:\> ATTRIB <ENTER> (Tüm dosyalardaki özellikleri görüntüler)
C:\> ATTRIB +H LATS.TXT <ENTER>
C:\> ATTRIB -H LATS.TXT <ENTER>
C:\> ATTRIB +H,+R LATS.TXT <ENTER>
C:\> ATTRIB -H,-R LATS.TXT <ENTER>

TREE komutu: Dizinleri, altdizinleri ve dosyalari agaç yapisinda görüntülemeyi saglar.
/f : Dizin ve altdizin içindeki dosyalari agaç yapisinda görüntüler.
Örnek: C:\> TREE <ENTER> (Sadece dizinleri ve altdizinleri agaç yapisinda görüntüler)
C:\> TREE/F <ENTER> (Dizin ve altdizinleri içlerindeki dosyalarla beraber görüntüler)

MOVE komutu: Dosya veya dosyalari belirtilen ortamlara tasimayi saglar. Islem bittikten sonra tanimlanan dosyalarin kaynak ortamdan silindigi ve hedef ortama aktarildigi görülür. Copy komutunda oldugu gibi Move komutunda da "NERDEN" ve "NEREYE" sorularina yanit aranir. (Bunu bir evden baska bir eve tasinmayi örnek alabiliriz. Artik eski adreste kalmiyoruz ve yeni adresteyiz gibi düsünebiliriz.)
Move NERDEN NEREYE
Örnek: C:\> MOVE A:\LATS.TXT C:\SINIF <ENTER>
Diger bir özelligi de dizinlerin isimlerini degistirmeyi saglar.
Örnek: C:\> MOVE SINIF DERS <ENTER>

MORE komutu : /P parametresi olmayan komutlar için sayfa sayfa döküm almayi saglar.
MORE Parametreleri
| : Sayfa sayfa döküm almayi saglar.
Örnek: C:\> TREE | MORE <ENTER>
C:\> ATTRIB | MORE <ENTER>
< : Dosya içersine yazilmis uzun metinlerin sayfa sayfa alinmasini saglar.
Örnek: C:\> MORE < LATS.TXT <ENTER>

SYS komutu: Disk ve veya disket içersine sadece bilgisayari açmaya yarayan sistem dosyalarini yüklemeyi saglar. Yapilan islemden kayit ortamindaki diger dosyalar etkilenmez.
Örnek: C:\> SYS A: <ENTER>

DELTREE komutu: Dizinleri içlerindeki altdizinler ve dosyalarla beraber silmeyi saglar. Komut satirina ROOT’ a bagli olan dizin adi yazilir.
/Y : Onay almadan silme isleminin dogrudan gerçeklestirilmesini saglar.
Örnek: C:\> DELTREE DENEME <ENTER>
C:\> DELTREE/Y DENEME <ENTER>

XCOPY komutu: Dizinleri içlerindeki altdizin ve dosyalarla beraber belirtilen ortamlara kopyalamayi saglar. Kullanim sekli copy komutu ile aynidir, fakat birkaç tane ek parametresi vardir. Xcopy komutu dosyalari copy komutu gibi tek tek degil bellek kapasitesine göre, topluca kopyalamayi da saglar.
XCOPY Parametreleri
/S : Dizinleri içlerindeki altdizin ve dosyalarla beraber kopyalamayi saglar.
/E : Içi bos olan dizinleri kopyalamayi saglar.
Örnek: C:\> XCOPY DOS\*.* A:\DOS/S/E <ENTER>

UNDELETE komutu: Del komutu ile silinen dosyalari, kurtarmayi saglar. Silinen dosyalarin ilk karakterlerinin yerine (?) görülür. Buraya dosyanin ilk karakteri yazilarak kurtarilmasi saglanir)
UNDELETE Parametreleri
/LIST : Kurtarilacak veya kurtarilamayacak dosyalarin listesini görüntüler. Kurtarilamayacak olan dosyalarinin yaninda (**) görülür.
/ALL : Silinmis dosyalarin bilgisayar tarafindan kurtarilmasini saglar. Kurtarilan dosyalarin ilk karakterinin yerinde (#) görülür.
Örnek: C:\> UNDELETE/LIST <ENTER>
C:\> UNDELETE/ALL <ENTER>
C:\> UNDELETE LATS.TXT <ENTER>

DOSKEY Komutu: Komut satirina yazilan tanimlamalari, bellege yükleyerek tekrar kullanma olanagi saglar. Bilgiler bellekte bilgisayar açik kaldigi süre içinde saklanir. Bilgisayar kapandigi andan itibaren tüm bilgiler silinir. Doskey komutunu bilgisayara yüklemek için komut satirina DOSKEY yazilarak enter tusuna basilir.
Örnek: C:\> DOSKEY <ENTER>

BACKUP komutu: Hard Disk’ teki dosyalari diskete yedeklemeyi saglar. Yedekleme sirasinda bilgisayar her diskete bir numara verir. Fakat bu islem dosyalari sikistirmadan gerçek boyutu ile yaptigi için pek kullanisli degildir, bunun yerine sikistirma programlari ile yedek almak daha karlidir.
/S : dizinleri içlerindeki altdizin ve dosyalarla beraber yedekler.
Örnek: C:\> BACKUP C:\WINDOWS\*.* A: <ENTER>
C:\> BACKUP C:\WINDOWS A:/S <ENTER>

RESTORE komutu: Backup ile diskete yedeklenmis dosyalari hard disk’ e geri yüklemeyi saglar.
Örnek: C:\> RESTORE A: C: <ENTER>
C:\> RESTORE A: C:/S <ENTER>

ARJ komutu: Dosyalari sikistirmak veya sikistirilan dosyalari açmayi saglar. Sikistirilan dosyalar tek bir dosya haline gelir. Ayrica dosyalar döküm alindiginda görülürler. Bunun yerine günümüzde çogunlukla Winzip kullanilmaktadir.
ARJ Parametreleri
X : Dosya açmayi saglar.
A : Dosya sikistirmayi saglar.
-V1440 (720) : 3.5 HD veya 3.5 DD standardina göre dosyayi sikistirir yada açmayi saglar. Bu parametre kullanildiginda dosya uzantilari ARJ, A01, A02 ve bunun gibidir.
-R : Bulunulan ortamdaki directory’ lerin sikistirilip açilmasini saglar.
Hard Disk Içinde Sikistirma
Örnek: C:\> CD YEDEK <ENTER>
C:\YEDEK> ARJ A -R ÇALISMA.ARJ <ENTER>
Hard Disk Içinde Açma
Örnek: C:\> CD YEDEK <ENTER>
C:\YEDEK> ARJ X -R ÇALISMA.ARJ <ENTER

CW Blue Rose