Akilli telefonlar , günümüz telefonlari disinda kullanicilara daha çok imkan ve baglanti sunan mobil telefonlardir..Akilli telefonlar,mobil telefonlara entegre edilmis portatif bilgisayarlar gibi düsünülebilir.Ama çogu telefonlar Java ME gibi platformlara bagli uygulamalari çalistirabilir.Akilli telefonlar genellikle kullancilara daha gelismis uygulamalari yükleme ve çalistirma imkani saglar.

Akilli telefonlar uygulama gelistiriciler için zemin hazirlayan  isletim sisteminlerini çalistirir.Nitelikli telefonlar gibi,akilli telefonlar da cep telefonu islevli Kisisel Cep Bilgisayarlari gibi düsünülebilir.

Masaüstü bilgisayarlardan oldukça küçük olsalar da bu araçlar büyük ölçüde bilgisayar gibi algilanir..Ek olarak Cep Bilgisayarlari , masaüstüne nazaran daha kisiseldir.

Bu dogrultuda Güçlü islemcileri destekleyen gelismis mobil telefonlar için olusan  talep dogrultusunda , daha çok hafiza,büyük ekranlar ve açik kaynak isletim sistemi sonucu akilli cihazlar,diger mobil telefon pazarini geride birakti.

Arastirma Sirketi ComStore,Amerika Birlesik Devletlerinde 4.5 milyonun üzerinde insannin 2010’da akilli telefon sahibi oldugunu ve ABD’de 234 milyon aboneyi kapsayan mobil telefon pazarinda da hizli bir büyüme oldugunu söyledi.Son yillarda akilli telefon satislarinda büyümeye ragmen , 2010 ‘un ilk yarisin telefon sevkiyati toplam sevkiyatin %20’sini olusturdu.



Akilli Telefonlar ve PDA’lar (Dijital Yardimcilar)

PDA’ler temel bilgisayar fonksiyonlari, telefon/fax, Internet baglantisi, ag baglantilari gibi islemleri bir arada toplayan cihazlardir. Tipik bir PDA, cep telefonu, fax araci, Web gezgini ve kisisel organizasyon cihazi olarak kullanilabilir. Dizüstü bilgisayarlarin aksine, birçok PDA kalem tabanlidir ve bir klavye yerine bilgi girisinde “sylus” ismi de verilen bir kalem kullanir ve el yazisi kullanilmasina ve bunlarin taninmasina uygundur.

Örnek cihazlar: Palm Pilot, Revo, Sony Clié, Hewlett-Packard Jornado, Casio Cassiopedia, Compaq iPaq, Toshiba Pocket PC.



Akilli telefon kelimesi Oxford Amerikan Sözlügü tarafindan sanal yardimcilar olarak tanimlanir.Tanima göre akilli telefon birlesik ve çok amaçli cihazlardir.Tarihsel açidan mobil telefonlar ve PDA’lar birçok farkli yollardan gelismistir.Mobil telefonlar sessiz ana birim olarak baslarken PDA’lar mini bilgisayarlar gibi baslamistir.
Akilli telefonlar hakkinda tartismaya baslamadan,mobil telefonlar ve PDA’larin bugünlere nasil geldiginin kisa bir özetini yapalim.

Orijinal mobil telefonlar , baslica sesli iletisim için tasarlanmis kablosuz telefonlardi.Diger telefonlar gibi mobil telefonlar bir servis saglayicisi ve ag baglantisi oldugu zaman kullanisli hale geldi.Sonuç olarak,mobil telefon teknolojisi mevcut ag servisleri ve kablosuz ag teknolojileriyle baglanmistir.Bugüne kadar kablosuz ag ve araçlar birçok jenerasyondan geçti.

1G - 1.Jenerasyon , kablolar araciligiyla iletilme isini yapiyordu.Telefon makineleri büyük,agir ve pahaliydi.

2G - 2.Jenerasyon , sesi letmek için dijital sinyaller kullaniyordu.Analog sinyallerle karsilastirildiginda dijital sinyaller , daha dogru,güvenilir ve ölçeklendirilebilirdi.Dijital ag olarak algilanan 2G , sesli mesaj tasiyabiliyordu.SMS olarak bilinen bu metin mesajlari oldukça popülerdi.Ek olarak,2G mobil telefonlar data modemle baglanabiliyordu.Servis saglayicilar sayesinde telefon üzerinden çevirmeli baglantiyla internete erisim saglayabiliyordu.

2.5G – Bu jenerasyon,Telefonlar için sürekli internet baglantisi saglayan paket altyapisini kullanir.2.5G’deki veri hizi 2G’ye göre oldukça hizlidir.Bu sayede Çevirmek ve baganmak için beklemenize gerek kalmiyordu.2.5G mobil telefonlar e-mail MMS ,web gezgini gibi  veri merkezli uygulamalari destekliyordu.Gelismis ülkelerde 2.5G ag ve telefonlari büyük ölçüde yayilmisti.

3G - 3.nesil ag ise telefonlar için çok hizli veri baglantisi gerçeklestiriyordu.3G mobil telefonlarda ses/video akisinindan keyif alirsiniz.Ama 3G telefon ve servislerin kullanilirligi kisitlidir.

PDA’lar için hikaye oldukça basittir.Mobil telefonlar disinda PDA’lar için abone merkezli ag servisi gerekmez.Bunun için Internetten önce PC’ler gibi bagimsiz minibilgisayarlar vardir.

PDA’larin ilk basarili jenerasyonu Palm Pilotlardi.Bunlar temel olarak adres kitabi,takvim,email ve not gibi seyleri destekleyen elektronik organizatörlerdi.En yeni PDA modelleri ayrica bluetooth yoluyla bilgisayarlara  ve ayrica Wifi yoluyla internete baglanabiliyordu.PDA uygulamalarinda  bilgisayar programla dillerinden olan C, C++, Java, ve BASIC ‘i kullanabilirsiniz.Aslinda, uygulamalarin binlercesi Pal ve Microsoft Cep Bilgisayari için tasarlanmistir.Bu uygulamalar  PDA’larin benimsenmesi açisindan önemlidir.Buna ek olarak,PDA’lar  donanim eklentisiyle de çalisabilir.Örnegin, PDA ünitesi için GPS ve Klavye baglayabilirsiniz.



Akilli Telefonlarin Ortaya Çikisi

Akilli telefon terimi,PALD PDA  Microsoft Windows Mobil Cihazlar ve Nokia Serileri için pazar adi olarak bilinir.Mobil telefonlar ve PDA’lar gelistikçe , bu telefonlarin baglanilabilirligi ve PDA’larin programlanabilirligi bir digeri için tamamiyla bütünleyiciydi.Akilli telefonlar PDA’dan kurulmus ya da mobil telefonlardan kurulmustur.Ama aslinda akili telefonlarin kapsami,bu araçlardan daha büyüktür.Örnegin;büyük ölçüde popüler olan Nokia Serisi 40 Telefon,mükemmel biçimde akilli telefon terimini karsilar.

Akilli Telefonlar Neler Yapabilir ?

Akilli telefonlar modern toplumda vakti az olan bireyler için oldukça kullanislidir.Ama akilli telefonlar için yapilan kiyaslamalar, cihazin neler yapabilecegini kesfetti ve bu da onun yararina oldu.Bildigim kadariyla birçok insan,500$’lik akilli telefonlari,basit cep telefonlari gibi karsilikli konusma için kullaniyordu.Bu , onlarin basite indirgenen telefon kullanici arayüzlerini kesfetmemesindendir ya da  yazilim uygulamalarini arastiracak kadar vakit bulamalarindandir.Ama kesif için az da olsa zaman harcamak büyük üretkenlik anlamina gelir.

1-Sesli Aramalari Yönetmek
2-Web 2.0 Erisimi
3-Multimedia Içerik Paylasimi
4-Yer Bilgisi
5-Üretimi Artirmak

Tablet PC’ler

Tablet PC’ler üzerlerinde LCD ekran barindiran ve PDA’lerdeki kalemlere benzer kalemlerle giris yapilabilen tasinabilir bilgisayarlardir. PDA’ler ile dizüstü bilgisayarlarin arasinda bir konumda bulunmaktadirlar. Hatta bazi dizüstü bilgisayarlar, sahip olduklari dönebilen ekranlari sayesinde hem dizüstü hem de tablet pc olarak kullanilabilmektedir.



Uygulama Gelistirmek

Akilli telefonlar ,hiçbir zaman  Üçüncü sahis yazilim uygulamalari olmadan basarili olamadi.Eger bilgisayar programcisiysaniz ihityaçlariniz için ve de kar saglamak amaciyla program yazabilirsiniz.Çogu akilli telefonlar standard programlama dili ve API ile programlanir.

1- Java Micro Edition çarpraz donanim uygulamalari yazmanizi saglar.Bu RIM, Nokia Samsung Motorola gibi telefon sirketleri tarafindan desteklenir.Palm ve Microsoft için,cihazi satin aldiginizda  Java sanal makinayi yüklemek zorunda kalirsiniz.Java ME’yi kullanmak için bilmeniz gereken tek sey standart API eklentisiyle Java programlama dilidir.

2- C ve C++ programlama için en popüler dillerdir.Palm Microsoft Symbian ve Linux tabanli akilli telefonlarin hepsi kendi programlama dili olarak C/C++ kullanir.Bu yüzden C/C++ uygulamlari bak ve hisset yapisina sahiptir bu da tüm donanimlar’dan faydalanir.

3- Visual Basic,en popüler jenerik dillerin basinda gelir.Microsoft CEp Bilgisayari ve Windows Mobile telefonlar tarafindan desteklenir.AppForge ve CrossFire gibi ürünler, Palm ve Nokia 60 Serisi Symbian akilli telefonlarina çapraz derleme imkani sunar

4- Pyhton ve Perl gibi diller de akilli telefonlar tarafindan desteklenir.Örnegin;Nokia 60 Serisi telefonlar için derleyiciler mevcuttur.

Mobil  Isletim Sistemleri

Günümüzün tasinabilir cihazlari, hem is dünyasi hem de son kullanicilar için genis bir yelpazede özellikler sunan çok-amaçli cihazlardir. PDA’ler (Personal Digital Assistant) ve giderek daha genis bir kategori haline gelen akilli telefonlar (smart phones), kullanicilarin e-postalarina, aninda mesajlasma yazilimlarina ve metin mesajlasmalarina izin verdigi gibi Web gezintilerine, ofis uygulamalarina ve daha birçok uygulamaya uygundur.

Tasinabilir cihazlar siklikla masaüstü bilgisayariniza bir eklenti olusturmaktadir. Seyahatlerde veya ofisten uzak oldugunuz durumlarda yaptiginiz çalismalari, masaüstü sistemlerinizle kolaylikla eslestirebilirsiniz. Iste tam bu noktada tasinabilir (mobil) isletim sistemleri (operating system, OS) büyük önem kazanmaktadir.

Birçok mobil isletim sistemi mevcut.2010 ‘dan itibaren en büyük patlamayi Symbian OS isletim sistemi yapti.Symbian’in küçük rakibleri Android,Blackberry OS,iOS ve Windows Phone OS’tur.Android ve iOS’u da içeren birçok isletim sistemi Linux ve Unix tabanlidir.

> Konu Tarafimca Türkçeye Çevirilip Haberci Grup Adina Açilmistir.

> Orhanbey | Haberci Grup

Kaynaklar

http://www.oreillynet.com/wireless/2005/08/23/whatissmartphone.html

http://en.wikipedia.org/wiki/Smartphone

http://www.alistapart.com/articles/smartphone-browser-landscape/

http://www.entrepreneur.com/technology/shinyobjects/article205750.html

http://www.pcworld.com/article/187053/smartphone_security_next_big_thing.html