Devam Ediyoruz;
Simdi sizlerle Microsoft firmasinin en masrafli projelerinden olan vista üzerine bir gezinti yapacagiz. Vista isletim sistemi 4 yil ertelendikten sonra Office 2007 ile birlikte piyasaya sürüldü. Tanitim sirasinda izleyiciler görsellik – grafik özelliklerine hayran kaldilar ve 4 yil beklemeye degdi dediler. Vista, Xp isletim sisteminden sonra bilgileri görüntüleme, bulma ve düzenleme bakimindan kullaniciya daha fazla yardimci olmasindan dolayi dikkatleri uzun süre üzerine çekmeyi basardi. Xp den sonra çok degisik ve hos özellikleri ile karsimiza çikan Vista isletim sisteminin güvenlik, performans ve güç yönetimini inceleyelim.
Güvenlik özellikleri
Windows Vista’nin içerdigi bir dizi yeni güvenlik özelligi, Windows Vista tabanli kisisel bilgisayarlari ve çevrimiçi deneyiminizi daha güvenli yapacak biçimde tasarlanmis. Vista’nin güvenlik konusunda getirdigi yenilikler söyle siralanabilir:
-Virüslere, solucanlara, casus yazilimlara ve diger olasi istenmeyen yazilimlara karsi koruma
-Kisisel bilgisayarinizin ne zaman güvenli olmadigini anlama becerisi.
-Güvenligi artirmaniza yardimci olan yönergeler ve Kullanici Hesabi Denetimi (UAC).
UAC, Windows Vista’da bulunan yeni bir dizi özellik ve bir yönetici hesabinin esnekligi ve gücü ile standart kullanici hesabinin güvenligi arasinda bir denge kurulmasina yardimci oluyor. Web’e gözatma, e-posta gönderme ve üretim programlarini kullanma gibi etkinlikler için özel yönetim ayricaliklari gerekmiyor.
Internet Explorer ve Outlook Express eski Windows sürümlerinin en büyük güvenlik sorunlarindandi. Microsoft’un Internet Explorer 7’yi tanitmasi ve e-posta islemleri için de Windows Mail’i hazirlamasiyla bu güvenlik sorunlari giderilmis oldu.
Bununla beraber artik tarayicinizin kaputu altinda artik çok daha fazla seçenek var: Örnegin Internet Explorer 7, artik var olan isaretlerden farkli isaretler kullanan süpheli web sayfalarini engelleyebiliyor. Bu sayede "gerçekten" dogru bir adres arkasinda olmayan, kendini gizlemis, davetsiz misafirlerin sisteme girisi engellenmis oluyor.
Microsoft Windows Vista, içindeki yeni web tarayicisinda "kullanici içerigi korumasi" adinda özel bir koruma mekanizmasi sunuyor. Bu sayede Internet Explorer 7 kullanicinin veya sistemin hiçbir ayarini degistiremiyor. Bu sayede Microsoft, zararli yazilimlarin Windows Kayit Defteri üzerinde yapabilecekleri degisiklikleri engellemis oluyor.
Windows Vista’nin aile koruma ayarlari üzerinden hangi web sayfalarina erisebilecegini belirleyebilir ve dosya indirmelerine de bir kisitlama getirebilirsiniz.
Açilir pencereler (pop-up pencereler) hem rahatsiz edici hem de kullanicilara zararli içerik sunmak için kullaniliyor. Aniden karsiniza çikan bu pencerelerde bulunan butonlardan birine tikladiginizda, zararli uygulamayi farkinda olmadan bilgisayariniza kurabiliyorsunuz. Iste bu gibi saldirilari engellemek için günümüz web tarayicilarinda "Pop-up Blocker", yani açilir pencere engelleyiciler mevcut.
Microsoft eski Outlook Express’e nazaran Windows Mail’i de bastan asagiya degistirip güvenli hale getirdi. Bu e-posta programi artik sadece reklâm postalarinin engellemesine yardimci olmakla kalmiyor, ayni zamanda kimlik avi ile ilgili e-postlari da tanimlayip engelleyebiliyor. Yazilim bu amaçla HTML e-postalardaki resimler gibi harici verileri devre disi birakabiliyor. Yine bu baglamda yabanci uygulamalar, yazilim üzerinden bilgi göndermeye kalktiginda da kullaniciyi uyariyor.
Güncel zararli yazilimlar, bilgisayarinizi reklâm e-postalari gönderen bot aglarinin bir parçasi yapmak ya da onu yasadisi islerde kullanmak için mümkün olan bütün yollari deniyor. Casuslar ve Truva atlari ise verilerinize erismek için ellerinden geleni yapiyor.
Windows Defender, virüslere ve Truva atlarina karsi olmasa da casuslar, rootkit’ler ve diger zararlilara karsi koruma sunuyor. Bu araci XP kullanicilari da ücretsiz olarak edinebiliyor. Windows Defender, arka planda çalisarak sistemi zararli yazilimlara karsi sürekli kontrol altinda tutuyor. Eger indirdiginiz herhangi bir dosya yüzünden zararlilarin geleceginden korkuyorsaniz, dosyayi açmadan önce Windows Defender ile taratabilirsiniz. Program herhangi bir zararlinin izini bulur bulmaz görev çubugunda ya da bir uyari penceresi vasitasiyla kullaniciyi uyariyor. Bu uyari penceresi yoluyla ister zararliyi dogrudan silebilir isterseniz de inceleme amaçli Microsoft’a gönderilmesini saglayabilirsiniz. Bu araç kullaniciyi gereksiz yere rahatsiz etmeden mümkün olan en üst seviye güvenligi sunacak düzeyde ayarlanmistir.
Güç yönetimi ve performans
Uyku durumu, hizli Getirme, Dis Bellek Sürücüsü (EMD) ve Karma Sabit Sürücü gibi yeni özellikleriyle Windows Vista, üretkenligini artirmaya yardimci olacak biçimde tasarlanmis.
Bu özelliklerin kullanicilara faydalarini inceleyecek olursak ;
Windows Vista’daki yeni özelliklerden biri olan Hizli Getirme, kullanilabilir RAM’den en iyi sekilde yararlanmak için bellegin yönetilmesine yardimci olur. Uygulamalarin ve dosyalarin Windows XP tabanli bilgisayarlardan çok daha hizli yüklenmesine olanak tanir. Windows’un önceki sürümlerinde, sistemin yanit verme süreleri farkli olabiliyordu. Makinenizi yeniden baslattiktan, hizli kullanici geçisi gerçeklestirdikten ve hatta ögle yemeginden döndükten sonra bilgisayarin yavasladigini görebiliyordunuz. Bilgisayarinizi etkin olarak kullanmadiginiz zamanlarda, otomatik yedekleme ve virüsten koruma yazilimi gibi uygulamalar da dahil arka planda çalisan görevler çalismak için sizi en az rahatsiz edecekleri bu firsattan yararlanir. Bu arka plan görevleri, sistem belleginde normalde uygulamalarinizin kullandigi alani kullanabilir. Kisisel bilgisayarinizi yeniden kullanmaya basladiktan sonra, verilerinizin bellege yeniden yüklenmesi zaman alabilir ve dolayisiyla bu da performansi düsürür.
Windows Vista’da kullanilmaya baslanan yeni bir teknoloji olan Hizli Getirme, en sik kullandiginiz uygulamalari belirler ve bu uygulamalari önceden bellege yükler; böylece, sisteminiz ilk baslatildiginda veya farkli bir kullanici profiline geçtiginizde daha hizli yanit verir. Hizli Getirme, sik kullandiginiz uygulamalari belirlemek için akilli bir öncelik belirleme düzeni kullanir ve farkli zamanlarda hangi uygulamalari kullanabileceginizi de belirleyebilir (örnegin, hafta sonlari veya hafta içi günlerde); böylece, bilgisayariniz yapmak istediginiz islem için hazir olur. Hizli Getirme, ayni zamanda uygulamalarinizin arka plan görevlerine göre önceligini de belirleyebilir ve makinenizi bosta biraktiktan sonra yeniden kullanmaya basladiginizda makinenizin yanit verebilmesini saglar.
Karma Sabit Sürücü; geçici olmayan flash bellekte tümlesik önbellege sahip olan yeni bir sabit sürücü türüdür. Makinenizde Karma Sabit Sürücü varsa, Windows Vista bu donanimi kullanarak önyükleme, hazirda bekleme ve çalismayi devam ettirme islemlerini daha hizli gerçeklestirir. Karma Sabit Sürücü teknolojisi, sistem güvenilirligini ve pil ömrünü de artirabilir.
Karma sürücünün Windows Vista çalisan mobil kisisel bilgisayarlarda kullanilmasi amaçlanir. Verileriniz flash bellege yazilir ve böylece sabit sürücünün mekanik kullanimi azaltilarak?pil ömründen tasarruf saglanir. Flash bellek kullanildiginda veriler mekanik sabit sürücüde oldugundan daha hizli geri yüklenebildiginden, karma sürücü, Windows Vistanin Uyku durumundan çalismaya daha hizli geri dönmesine yardimci olur. Ayrica Karma Sabit Sürücü kullaniyorsaniz, Uyku durumunda mekanik sabit sürücü çalismadigi için, hareket halindeyken sabit sürücüde donanim sorunlari yasama riskiniz daha azdir. Windows Vista, Karma Sabit Sürücü teknolojisini kullanarak pil ömrünü uzatir, hazirda bekleme modundan çikip çalismaya devam etmeye geçisi hizlandirir ve güvenilirligi artirir.
EMD teknolojisi, RAM eklemeden performansin artirilmasini sagliyor. Windows Vista ayrica pil ömrünü, performansi ve güvenilirligi artirmak için Karma Sabit Sürücü teknolojisinden de yararlaniyor. Sistem bellegi (RAM) eklemek, genelde kisisel bilgisayarinizin performansini artirmanin en iyi yoludur. Ne kadar fazla bellek olursa, sabit sürücüye erismeden çalismaya hazir olan uygulamalarin sayisi da o kadar artar. Ancak, bellek miktarini artirmak her zaman kolay degildir. Gereksinim duydugunuz bellek türünü ögrenmeniz, bellegi satin almaniz ve bilgisayarinizin kasasini açip takmaniz gerekebilir?ve bazi durumlarda bu islem destek sözlesmenize uygun degildir. Ayrica, bazi makinelerde bellek genisletme olanagi kisitli oldugu için, isteseniz bile RAM ekleyemeyebilirsiniz.
Windows Vista, sisteme bellek ekleme islemine yeni bir yaklasim getiriyor. Bilgisayarin kasasini açmaya gerek kalmadan sistem bellegini genisletmek ve performansi artirmak için, Dis Bellek Sürücüsü (EMD) olarak USB flash sürücüler kullanilabilir. Bilgisayariniz, bir EMD aygitindaki bellege, sabit sürücüdeki verilere erisebildiginden çok daha hizli eriserek sistem performansini artirir. Hizli Getirme teknolojisiyle birlestiginde, bu özellik, sistemin yanit verme süresi açisindan sürücüyü büyük ölçüde hizlandirmaya yardimci olabilir.
EMD teknolojisi güvenilir ve güvenlidir. EMDyi dilediginiz zaman hiçbir veri kaybi veya sistemde olumsuz bir etki olusturmadan çikartabilirsiniz; ancak EMDyi çikarttiginizda bilgisayarinizin performansi aygit olmadan kullandiginiz düzeye döner. EMD olarak kullanildiginda, USB sürücüsünün üstte tasinir olmasi sorun olusturmaz. Benzersiz bir algoritma ile üstte tasima düzenleri en iyi duruma getirilerek, USB aygitinin yillarca bir EMD olarak kullanilabilmesi saglanir. Son olarak, aygit çikartildiginda verilere uygun olmayan yollarla erisilmesini engellemeye yardimci olmak için EMDdeki veriler sifrelenir.
By__KoRSaN ~ Nevzat GUZEL
