Cyber-Warrior.Org \ Doküman \ Web Güvenlik Açıkları

Zamanla bilgisayarlar küçüldü ve daha komplike cihazlar oldular. Fakat endüstriye

hala daha büyük ve çok daha güçlü makineler hükmediyordu. Hesaplama gelisti,

bilgisayarlar birden fazla uygulamayi isleyebilir hale geldiler ve genis merkezi mainframe

bilgisayarlar oldular. Yani pek çok terminal ve cihaz bagli olan merkezi bilgisayarlardi.

Bagli olan terminallere ’dumb’ (aptal) terminaller deniyordu. Diger bir deyisle giris ve çikis

cihazlari (ekran ve klavye gibi) ve depolama yerine sahiptiler fakat kendileri için islem

yapamazlardi. Burada geçmis zaman ekleri kullanilsa da günümüzdeki modern ag

teknolojisinin yaninda bu tip ortamlar hala kullanilmaktadir. Yerel terminaller siradan düsük

hiz bir seri arabirim ile makineye bagliydilar. Uzaktaki terminaller modemler ve siradan dialup

telefon hatlariyla makineye baglaniyorlardi.

Bu ortamda 1200, 2400 ve 9600 bps transfer hizlari sunulabiliyordu. Bu dijital ag

standartlari için düsük fakat pek çok uygulama için uygundu. Burada tanimlanan host/

terminal kullanimi en saf sekliyle merkezi islemedir. Bu tip bir ortamdaki isleme

uygulamalari asagidakiler gibidir:

 Genis bütünlesmis veritabani yönetimi

 Yüksek-hiz bilimsel algoritmalar

 Merkezi döküm kontrolü

Mainframe host/ terminal ortaminda islemler küme yada interaktif olabilir. Küme

isleme ile, islemler daha sonrasi için depolanir ve hep birlikte isleme tabi tutulurlar.

Bu yüksek hizlarda islemeye izin verir. Interaktif islemede ise veriler girer girmez

islenirler. Bu daha yavastir ama belirgin avantajlari vardir.

Mainframe’ler gelisip yüksek hizda baglantilara sahip olunca bazi haberlesme

islemleri baska cihazlara devredildi. Bu cihazlar cephe islemcileri (FEPs-front end

processors) ve grup kontrolcüleri (CCs-cluster controllers) idiler. Cephe islemcisi ag

haberlesmesine adaniyordu. Host bilgisayar ve yüksek hiz baglanti arasinda duruyordu. Grup

kontrolcüsü FEP’e bagliydi ve adindan da anlasildigi gibi çok sayida terminal ile

haberlesmeyi yönetiyordu. FEP’ler ve grup kontrolcüleri dagitik islemenin baslangiciydilar

ve dagitik isleme bilgisayar ag haberlesmesinin baslangiciydi.

Merkezi mainframe bilgisayar sistemlerinin çesitli dezavantajlari vardi. Islenmemis

bilgiye ve raporlara sinirli sayida insanin kontrol erisimi vardi.

Yazilim hazirlamak için pahali bir yazilim gelistirme ekibi gerekiyordu. Ayrica bakim

ve destek harcamalari yüksekti. Dogal evrim dagitik isleme yönündeydi ve minibilgisayarlar

(adinin aksine hala genis makineler) mainframelerden islemin çogunu almaya basladilar.

Dagitik hesaplama ile geleneksel host/terminal ortamlarda kullanilandan daha

komplike aglara ihtiyaç duyulmaya baslandi.

Dagitik minibilgisayar-

tabanli ortamlarda, dumb terminallere seri baglantilar yine

desteklenmekte. Fakat bagimsiz çalisma istasyonlarinin gelisimiyle Ethernet gibi gerçek ag

arabirimlerine dogru bir egilim basladi.

Minibilgisayar-tabanli dagitik ortamlarda islenen tipik uygulamalar:

-> CAD/CAM (bilgisayar destekli dizayn/bilgisayar destekli üretim)

-> Haberlesme

-> Proje Yönetimi

Orta-Ölçü Veritabani Yönetimi

Dagitik islemeyi yönetmek merkezi islemeyi yönetmekten daha zordur fakat pek çok

avantaji vardir. Büyük bir isin is yükünün çesitli makineler arasinda paylastirilabilmesini

saglar. Örnegin bir bilgisayar çesitli islemciler üzerinde isin küçük parçalarini baslatabilir ve

tüm islemi bitirmek için çiktilari kullanabilir. Bu mevcut isleme gücünün verimli

kullanimidir. Büyük isleri hizlandirir ve islemcilerin isin kendileri için uygun bölümlerinde

kullanilmasina izin verir. Özetleyecek olursak, dagitik islemenin karakteristikleri asagidaki

gibidir:

-> Bagimsiz is-istasyonlari (bazi durumlarda minilere ve / veya mainframe lere

bagli)

-> Hazir yazilimlar

-> Merkezi olmayan kaynak yönetimi

-> Farkli üretici firmalardan olusabilen ortamlar.

Minibilgisayar/bagimsiz is-istasyonlari ortamindaki dagitik isleme günümüzde

bildigimiz bilgi aglarinin olusumuna yol açti. Bu evrimdeki diger bir safha ise entegre

devrelerin kesfi idi. Bu daha küçük fakat daha güçlü makinalara fakat hepsinin farkli yazilim

kullanabilmesine yol açti. Otomasyon adalari arasindaki haberlesmeyi mümkün kilabilmek

için çesitli üreticiler kendi ag mimarilerini gelistirmeye basladilar. Bunlardan ikisi DECnet

(sahibi Digital Equipment Corporation) ve SNA (System Network Architecture, sahibi IBM)

dir. Bu aglar adanmis PSTN baglantilari üzerinde çalisirlar. DECnet ve SNA ’enterprise’

aglardir. Kendi organizasyonlarina hizmet veriyor fakat diger aglarla ayni ortamda

çalisamiyorlardi. Interoperability konusunu çözmede ilk çalisan packet-switched ag

Amerikan hükümetinin ARPANET’idir.

ARPANET, 1960’larda gelistirildi ve bilgisayar donanimi seçimlerine bagli

kalmaksizin pek çok organizasyonu birbirine bagladi. Modern ’küresel’ genis alan ag

yapisina atilan ilk adimdi. Belki de ag yapisina en büyük tesvik mikrobilgisayar veya

PC’lerin (kisisel bilgisayarlar) gelistirilmesi idi. Mikrobilgisayar ölçek haricinde

minibilgisayar ve mainframe’lerden çok da farkli degildi. Gerçekte günümüzün bazi PC’leri

5 - 10 yil önceki mini’lerden çok daha güçlüdürler. PC’yi, bütün bilgi haberlesmesinin kendi

içinde yapildigi minyatür bir mainframe ortami olarak da düsünebilirsiniz. Modern PC ile

geleneksel bilgisayarlar arasindaki ana fark PC’lerin isleyis hizi. Bunun sebebi de kismen,

modern PC’lerde yüksek hiz kullanici arabirimleri kullanilmasidir. PC’lerdeki bu hizin

sebeplerinden biri de genelde depolama için kendi hard disklerini kullanmalari ki bunlara

mainframe depolamanin aksine çok çabuk erisilebilir. PC’ler genis çapta ofis-tabanli

uygulamalarda kullanilir:

-> Kelime-islem

-> Spreadsheet

-> Küçükten orta seviye veritabani yönetimi

-> Grafikler

-> Yayim

-> Yazilim gelistirme

PC’ler bagimsiz makineler olmasina karsin dumb terminal olarak da kullanilabilir ve

bu yolla host/dumb terminal ortaminin bir parçasi gibi isleyebilirler. Bu durumda host

bilgisayara seri arabirim ile baglanirlar. Benzer olarak, bagimsiz olduklarindan, mini/isistasyonlari

ortaminda bagimsiz is istasyonlari olarak çalisabilirler. En önemlisi bir yere alan

agi (LAN) yada PC LAN’i kurmak için çesitli PC’ler birbirlerine baglanabilirler. Bir yerel ag

genelde küçük bir kampüs yada bina gibi sinirli bir alan içerisindedir. Eger baglantilarin

daha uzak noktalara yapilmasi gerekirse, PC LAN herkese açik genis alan aglarina

baglanabilir.

Bir LAN’da, dosya sunucusu, disk depolama yada yazicilar gibi kaynaklarin

paylasilmasini mümkün kilar. PC is-istasyonunda, yerel kaynaklara gelen çagrilari yakalayan

ve paylasilmis kaynaklara yönlendiren yazilimlar kullanilir. Netware yada Windows NT gibi

yüksek performans sunucu çalistiginda, kullaniciya kaynaklar yerelmis gibi görünebilir. PC

LAN’larinin ana özellikleri asagidaki gibidir:

-> Çoklu kullanici, paylasilan bilgi ve kaynaklar

-> Genel uygulamalar

-> Merkezi güvenlik sistemi

Gerçekte, bu özellikler mainframe ortamindakilere çok benzemektedir. Gördügünüz

gibi, ’ag’ terimi pek çok durumda kullanilabilir. Küçük isyerlerindeki birkaç PC yi baglayan

yerel alan agi gibi küçük fakat komplike anlaminda da kullanilabilir veya binlerce

kullanicinin baglandigi global ag anlaminda da kullanilabilir.

Gelecekteki aglar asagidaki özellikleri içerecektir:

- Uluslararasi standartlarin daha genis çapta uygulanmasi

- Istemci/sunucu hesaplama ve kisisel hesaplama aglarinin gelistirilmesi

En önemlisi, ag planlayicilari kurulu olan donanimlarini en verimli kullanma yollarini

bulmak zorunda kalacaklar. Bu aglarini gelistirirken hem geriye hem de ileriye uyumluluk

gerekliliklerini göz önünde bulundurmalari demektir.