Selamun Aleyküm
Windows Vista Parental Controls (Ebeveyn Kontrolleri)
Microsoft’un geçen sene piyasaya sürmüs oldugu Windows Vista isimli yeni isletim sistemi altyapi olarak Windows XP’ye çok benzemesi bir yana bazi yeni özellikleri sayesinde hem sistem yöneticilerine de hem de son kullanicilara çesitli kullanim kolayliklari ve güvenlik çözümleri sunmaktadir. Bunlardan biri de Parental Controls, yani ebeven kontrolleri.
Parental Controls, Windows Vista’ya oturum açan yetkisiz kullanicilarin, yani yönetici seviyesinde olmayan kullanicilarin yönetici tarafindan kisitlanmasina olanak tanimaktadir ve bu kisitlamalar özellikle, adindan da belli olacagi üzere ebeveynlerin çocuklarini kontrol edebilmesini saglamaktadir.
Gelisen teknolojik sartlari göz önünde bulunursak artik Internet sosyal hayatimizin bir parçasi haline gelmistir ve Internet yeni yetismekte olan gençler için de bilgi kapisi durumundadir.
Ancak içeriginde faydali bilgiler kadar gençlerin gelisimini olumsuz yönde etkileyebilecek ve hatta onlari yanlis ideolojilere sürükleyebilecek siteler bulunduran Internet, Microsoft’un Windows Vista için gelistirmis oldugu Parental Controls ile güven altina aliniyor.
Bu kontrol sayesinde ayrica kullanicinin bilgisayar basinda geçirdigi zamani kisitlayabilir ve bilgisayarda yaptiklarini raporlayabiliriz.
Gelelim yapilandirma kismina, parental controls denetim masasindaki User Account (Kullanici Hesaplari) kismindan gerçeklestiriyoruz. Kullanici hesaplari yönetim konsolunun sol alt tarafindaki Parental Controls linkine tiklayip (karsimiza çikan user account control uyarisinda devam demeliyiz) açilan pencereden hangi kullanici için bu ayarlari aktif hale getirmek istiyorsak onu seçiyoruz ve ekrana bu kullaniciyla ilgili Parental Controls yapilandirmalari geliyor. Peki neleri kontrol edebiliriz ?
Öncelikle sol üstteki bölümden bu kullanici için Parental Controls ayarlarini aktif hale getirmemiz gerek, yani On, enforce current settings seçenegini isaretliyoruz.
Bir alttaki kisimda da raporlama seçenekleri, yani Activity Reporting (Aktivite Raporlama) kismi mevcut. Kullanicilar hakkinda rapor tutulmasini istiyorsak burada üstteki seçenek olan On, collect information about computer usage seçenegini isaretlememiz gerekiyor.
Ve son olarak ayarlar kismi geliyor, Windows Settings (Windows Ayarlari) kisminda kullanicilarla ilgili neleri kisitlayacagimizi belirliyoruz. Burada dört ana baslik mevcut:
- Windows Vista Web Filter (Web Sayfalari Filtreleme)
- Time Limits (Zaman Filtreleri)
- Games (Oyun Kisitlamalari)
- Allow and Block Specific Programs (Program Kisitlamalari)
Windows Vista Web Filters kullanicinin girebilecegi web sitelerini kisitlamamizi saglamaktadir. Bu sayede Internet’ten gelebilecek olumsuzluklarin büyük oranda önüne geçebiliriz.
En üstteki iki seçenek (Which parts of the Internet can child visit ?) ile bazi site içeriklerini bloklayabilir veya tümüne izin verebiliriz. Eger bloklamayi seçersek (Block some websites or content) bir alttaki Allow or block specific websites (belirli siteleri yasakla veya izin ver) kismindan hangi sitelerin yasakli/izinli oldugunu belirlemeliyiz.
Edit the Allow and block list (izinli ve yasakli siteler) linkine tiklayarak izinli / yasakli siteleri belirleyebilirsiniz. Bu linkin bir altinda bulunan Only allow websites which are on the allow list checkbox’ini isaretleyerek sadece izinliler listesindeki siteleri erisilebilir birakirsiniz.
Web sitelerini kisitlamak için kullanabilecegimiz bir baska yöntem de Block web content automatically (Web içerigini otomatik kisitla) basligindaki 4 seçenekten (High-yüksek, Medium-orta, None-kapali, Custom) birini seçmektir.
Bu durumda sitelerin içerik puanlarina göre kisitlama devreye girer (Internet Explorer’daki ayarlara benzemektedir). Son olarak en alttaki Block file downloads checkbox’ini isaretleyerek kullanicinin Internet’ten dosya indirmesini de engelleyebiliriz.
Time Limits ayarlariyla kullanicinin bilgisayara hangi zamanlarda oturum açabilecegini belirliyoruz. Bu linke tikladiginiz zaman karsimiza Control when child will use the computer (Çocugun bilgisayari ne zaman kullanacagini kontrol et) baslikli bir zaman çizelgesi gelecektir.
Bu çizelgedeki beyaz kutular kullanicinin oturum açabilecegi saatleri, digerleri de oturum açamayacagi saatleri gostermektedir. Mouse’unuzun sol tusuna basili tutarak bu çizelgede degiklik yapabilirsiniz. Yukaridaki sekle bakacak olursak, bu kisitlamanin yapildigi kullanici bilgisayara 15:00-16:00 ile 20:00-21:00 saatleri arasinda oturum açabilecektir.
Games basligi altinda kullanicinin oynayabilecegi oyunlara derecesel kisitlamalar getirebiliyoruz.
Control which types of games child can play (Çocugun hangi tip oyunlari oynayabilecegini belirle) baslikli bu ekranda öncelikle oyun oynamaya izin verip vermeyecegimizi belirlemeliyiz. Bunu da en üstteki Can child play games ? kismindan yes veya no seçenegi ile belirliyoruz.
Bir altta Block (or allow) games by rating and content types kisminda oyunlari içeriklerine göre kisitlayabilmemizi saglayan ayarlar mevcut. Burada Set game ratings (Oyun derecelerini belirle) linkini kullanarak, çocuklarinin onlara zarar verebilecek oyunlar oynamasini istemeyen aileler için oyunlari içeriklerine göre derecelendiren web servislerinden faydalanabiliriz.
Yönetici kimliginizle oturum açip burada derecelendirme için hangi web servisini istediginizi belirleyebilirsiniz. Yukaridaki resimde CERO isimli web servisinden faydalanilmasi belirlenmistir. Ayrica oyun CERO’dan onay alsa dahi belirli konulardan içerik barindiriyorsa bu oyunun yine de kisitlanmasini saglayabiliriz; bunun için de hangi konulari kisitlamak istediginizi alttaki checkbox’lari isaretleyerek belirleyebilirsiniz.
Games ana ekraninda en altta bulunan link, yani Allow or Block specific games kurulu olan oyunlardan hangilerinin yasakli oldugunu veya hangilerinin izinli oldugunu belirlememizi sagliyor.
Allow and block specific programs basligi Parental Controls ile gerçeklestirebilecegimiz son kisitlamadir. Bu linke tikladiginiz anda sisteminizde kurulu (çalistirilabilir durumda) olan tüm programlarin bir listesi derlenecek ve en üstteki seçeneklerden child can only use the programs I allow seçenegini seçmeniz durumunda kullanicinin, olusturulmus olan listeden sizin isaretlediginiz programlari çalistirabilmesine izin verilecektir.
Son olarak parental controls ana ekraninda kullanici adi/resminin hemen altindaki View activity reports linkine tiklayarak kisitladigimiz kullanicilarin (yani çocuklarin) bilgisayardaki faaliyetlerini takip edebilmemizi saglayan raporlari inceleyebiliriz (Tabi eger raporlama aktif durumdaysa).
