| |
Ms-dos ping de aldigim olumlu elestiriler beni kamçiladi hem sizler hem de kendim için dos ortaminda kullanilabilecek komutlar hakkinda siki bir bilgi topladim. Sanirim bu veriler hem bilmeyen arkadaslara hem de bana faydali olur. Neyse baslayalim;
Komut
cat -dosya yaratmaya veya çikti almaya yarar.
Seçenekler
-b : bos olmayan satir sayisi
-n : çiktiya giden tüm satir sayisi
-e : her satirin sonuna $ görüntüler
-t : TAB yerine ^I görüntüler
-u : UNIXe uygunlu§u önemsiz
-v : karaterlerden önce yer alan ^ ile TAB ve LFD hari‡ kontrol karakterlerini görüntüler
-et: satir sonuna $, TAB yerine ^I görüntüler
-h : kullanim mesaji verir
-s : çok sayida yer alan bosluklari bire indirir
Anlatim ve örnekler
UNIXte çok kullanilan ,çok islevli bir komuttur.Bu islevlerden bir tanesi,MS-DOStaki TYPE komutu ile aynidir. En basit kullanim formu:
$ cat dosya_adi
seklindedir.Bu formda kullanildigi zaman,dosya_adi adli dosyayi ekrana (daha dogrusu,UNIX diliyle standart çikti birimine:standart output) gönderir.Standart çikti birimi genellikle ekran oldugu için,dosyayi ekrana listelemek için kullanilir.Örnek komut:
$ cat /etc/motd
Dosya yaratmak için kullanilan form ise daha farkli...
$ cat > yenidosya
$ cat > dosya1 komutu verilir.Imleç(cursor) yeni satirin basina geldiginde,dosyanin içinde yer almasi istenen satirlar girilir.Girmek istenen satirlar tamamlaninca,imleç satir basindayken Ctrl ve D tuslarina birlikte basarak (EOF:end of file karakteri)standart giris biriminizde dosya sonuna gelindigi belirtilir. Dosya adi verirken dizin adi belirtilmediginden dosya1 adli dosya çalisma dizininizde yaratilir.Herhangi bir hata mesaji alinmazsa dosya hatasiz yaratilmis demektir.E§er dosya1in yaratilip yaratilmadigini kontrol etmek istenirse iki yöntem önerilebilir:
$ cat dosya1
ve
$ ls
Birinci komut(cat),dosya1 dosyasinin içine yazdiklarimizi ekrana görüntüleyecek,böylece yaratma isleminin tamamlanip tamamlanmadigini saglam bir sekilde kontrol etmis oluruz.Ikinci komutla(ls) ise sadece dosyanin adini,uzunlugunu, ne zaman yaratildigini ve sahibinin kim oldugunu ögrenebiliriz. Eger cat komutu parametresiz kullanilirsa pek anlamli olmayan bir is yapilmaya baslanir.Standart giris biriminden okunanlar standart çikti birimine kopyalanacaktir.Yani klavyeden basilan her tus ekrana kopyalanacaktir.Bu durumdan kurtulmak için,imleç satir basindayken Ctrl-D tusuna basmak kopyalama isini sona erdirecektir.
$ cat >> dosya1
Bu komut girilen satirlarin(klavyeden) dosya1 dosyasinin arkasina eklemeye yarar.Örnekler:
$ cat >siir.cst
ÖMRÜMDE SÜKUT
Çingiraksiz,rehbersiz deve kervani nasil,
Ipekli mallarini kimseye göstermeden,
Sonu gelmez kumlara uzanirsa muttasil,
Ömrüm öyle esrarli geçecek ses vermeden.
Ve böylece bu ömür,bu ömür her dakika,
Bir buz parçasi gibi kendinden eriyecek.
Semada yildizlardan,yerde kurtlardan baska
Yasayip öldügünü kimseler bilmeyecek!
^D
12 satirlik bir dosya olusturduk.Arkasina 2 satir eklemek için
$ cat >>siir.cst
Cahit Sitki TARANCI
^D
Böylece dosya 14 satir olur.Eger dosyayi okumak istersek:
$ cat siir.cst
ÖMRÜMDE SÜKUT
Çingiraksiz,rehbersiz deve kervani nasil,
Ipekli mallarini kimseye göstermeden,
Sonu gelmez kumlara uzanirsa muttasil
Ömrüm öyle esrarli geçecek ses vermeden.
Ve böylece bu ömür,bu ömür her dakika,
Bir buz parçasi gibi kendinden eriyecek.
Semada yildizlardan,yerde kurtlardan baska
Yasayip öldügünü kimseler bilmeyecek!
Cahit Sitki TARANCI
Dosyanin satir sayisini ögrenmek istersek
$ cat -n siir.cst
1 ÖMRÜMDE SÜKUT
2
3 Çingiraksiz,rehbersiz deve kervani nasil,
4 Ipekli mallarini kimseye göstermeden,
5 Sonu gelmez kumlara uzanirsa muttasil,
6 Ömrüm öyle esrarli geçecek ses vermeden.
7
8
9 Ve böylece bu ömür,bu ömür her dakika,
10Bir buz parçasi gibi kendinden eriyecek.
11Semada yildizlardan,yerde kurtlardan baska
12Yasayip öldügünü kimseler bilmeyecek!
13
14Cahit Sitki TARANCI
Eger bos olmayan satir sayisini görmek istersek
$ cat -b siir.cst
1 ÖMRÜMDE SÜKUT
2 Çingiraksiz,rehbersiz deve kervani nasil,
3 Ipekli mallarini kimseye göstermeden,
4 Sonu gelmez kumlara uzanirsa muttasil,
5 Ömrüm öyle esrarli geçecek ses vermeden.
6 Ve böylece bu ömür,bu ömür her dakika,
7 Bir buz parçasi gibi kendinden eriyecek.
8 Semada yildizlardan,yerde kurtlardan baska
9 Yasayip öldügünü kimseler bilmeyecek!
10Cahit Sitki TARANCI
Eger TAB yeralip almadigini görmek istersek $ cat -t siir.cst Bu dosyada ilk ve son satirlarda tab yer almaktadir.Bu nedenle diger satirlari aynen yazar ilk ve son satirlari ise ^IÖMRÜMDE SÜKUT Cahit Sitki^ITARANCI seklinde görüntüler.
$ cat -e siir.cst
ÖMRÜMDE SÜKUT$
$
Çingiraksiz,rehbersiz deve kervani nasil,$
Ipekli mallarini kimseye göstermeden,$
Sonu gelmez kumlara uzanirsa muttasil,$
Ömrüm öyle esrarli geçecek ses vermeden.$
$
$
Ve böylece bu ömür,bu ömür her dakika,$
Bir buz parçasi gibi kendinden eriyecek.$
Semada yildizlardan,yerde kurtlardan baska$
Yasayip öldügünü kimseler bilmeyecek!$
$
Cahit Sitki TARANCI$
$ cat -et siir.cst seklinde bir komut hem TAB yerine ^I,hem de satir sonlarina $ koyar yani son iki örnek birliktedir.
$ cat -h
cat:Not a recognized flag :h
Usage:cat [-qrSsu] [-n[b]] [-v[et]] [-|File ...]
**********************************************************************
Komut
chgrp -bir dosyanin yada klasörün grup sahipligini degistirmeye yarar.
Sözdizimi
chgrp [ -f ] [ -h ] [ -R ] Grup { Dosya..... | Klasör.....}
Tanim
chgrp komutudaha belirtilen grupla iliskilendirilmis olan dosya
veya klasörü
belirtilen grup ismi veya grop ID si ile degistirir.Bir sembolik linkle karsilastiginda
ve siz -h parametresini özellestirmediginiz zaman, "chgrp" komutu
belirtilen linkin grup sahipliginde
olan dosya veya klasörün göstermekte oldugu linki degistirir ama linkin kendi grup sahipligini
degistirmez
Eger -h parametresini özellestirirseniz, "chgrp" komutu üstte
anltilana ters islem yaparak linkin grup
sahipligini degistirir ama linkin isaretledigi dosya veya klasörün grup sahipligini degistirmez
Eger -h ve -R paremetrelerini özellestirirseniz,"chgrp"
komutu belirtilen klasörleri özyineli olarak azaltir,
ve sembolik linkle karsilastigi zaman, linkin grup sahipligi degistiriliyor ama linkin isaretledigi dosya veya
klasörün grup sahipliginde bir degisiklik meydana getirmiyor
Parametreler
-f : Kullanim hatalari hariç bütün hatalari çikartir
-h : sembolik linkin grup sahipligini degistirir ama linkin
isaretledigi dosya veya klasörün grup sahipligini degistirmez
-R : Klasörleriözyineli olarak indirger,her dosya için
belirtilen grup IDsini yerlestirir.Eger bir link ile karsilasirsa ve link bir
klasörü isaretliyse,bu klasörün grup sahipligini degistirir ama klasörün daha içlerine girilmez
Çikis durumu
Bu komut asagidaki degerleri döndürür
0:Basari ile tamamlandi
>0:Bir hata olustu
Örnekler
1.dosya1 isimli dosya veya klasörün grup sahipligini grup1e degistirmek için:
$ chgrp grup1 dosya1
Dosya1in grup giris izinleri artik grup1 olarak ayarlanir
2.klasör1 isimli klasörün ve içindeki bütün dosyalarin ve alt klasörlerin grup
sahipliklerini grup1 olarakdegistirmek için:
$ chgrp -R grup1 klasör1
Klasöre1in ve içindeki tüm dosyalarin ve alt klasörlerin grup giris izinleri grup1
olarak degistirilir.
**********************************************************************
Komut
chmod -Dosya ve dizinlere erisim yetkilerini degistirmek için
kullanilir.Izin modlarini iki türlü ifade etme olanagi vardir.Bunlardan
birincisi onaltili sisteme (octal) göre tanimlama,ikincisi ise sembolik
tanimlama seklindedir.Onaltili sisteme göre:
chmod [-R][-h][-f] izin kodu {dosya...|dizin...}
Yetki tanim gruplari asagidaki gibi sayisal birer degerle eslesterilir:
r : 4
w : 2
x : 1
Bu eslestirmeler dosya/dizin sahibi (owner),grup ve digerleri (others)
için ayri ayri yapilir.
Sembolik Tanimlama :
chmod [-R][-f][-h][[u][g][o][a]]{{-|+|=}[r][w][x][s]}{dosya...|dizin...}
Bu formda chmod komutu sembolik harflerle kullanilir.Bunlar:
Izin degisiminin kiminle ilgili oldugu:
u : dosya/dizinin sahibi (user)
g : dosya/dizinin sahibiyle ayni grupta olanlar (group)
o : diger kullanicilar (others)
a : herkes (all)
Izinler üzerindeki islemler için:
+ : yetki ekleme
= : yetki esitleme
- : yetki çikarma
Izinlerin sembolleri:
r : okuma yetkisi (read)
w : yazma yetkisi (write)
x : çalistirma yetkisi (execute)
s : programi çalistiran kullanicilarin,progam çalistigi sürece ve
sadece bu programla ilgili komutlar açisindan,program dosyasinin
sahibinin yetkilerine sahip olmalarini saglar.
Seçenekler
-f :Geçersiz izinler ve kullanim cümleleri disinda bütün hata
mesajlarini ihmal eder.
-h :Sembolik link tarafindan gösterilen dosya veya dizinler için
mod degisimini ihmal eder.
-R :Tekrarli olarak dizinlere iner.-R seçenegi her bir dizinin ve
belirlenmis bir sablona uyan bütün dosyalarin dosya modu bitlerini
degistirir.
Örnekler
Örnek1:
prog isimli dosyanin erisim yetkilerinin rwxr-x--x
olmasiisteniyor.Bu yetki kalibi üçer üçer ayrilmis olarak düsünülüp
(rwx r-x--x),yukardaki eslestirmelere göre verilmek istenen yetkilere karsilik
gelen sayilar üçer üçer toplanir ve elde edilen üç rakam yan yana
getirilip üç basamakli bir sayi elde edilir.Baska bir deyisle:
Dosya sahibi için : 4+2+1 =7
Grup için : 4+0+1 =5
Diger kullanicilar için : 0+0+1 =1
Elde edilen üç basamakli sayi =751
Örnek2 : prog isimli dosyanin sahibine okuma,yazma ve
çalistirma;grubuna ve digerlerine de yalnizca çalistirma yetkisi vermek
için yazilmasi gereken kod.
$chmod 711 prog
veya
$chmod go-rw prog
Örnek3 : func.txt isimli dizinin altindaki f1.dat isimli dosyanin
sahibine ve grubuna okuma,yazma,çalistirma;digerlerine de okuma ve çalistirma hakki
vermek için yazilmasi gereken komut satiri.
$chmod 775 func.txt/f1.dat
veya
$chmod o-w func.txt/f1.dat
Örnek4 : Birden çok dosyada degisiklik yapmak için:
Örnek olarak pro1 ve pro2 isimli dosyalarin gruplarina okuma(read) izni
verelim.
$chmod g+r pro1 pro2
Örnek5 : Bir defada birden çok izin degistirmek için:
$chmod go-w+x deneme.htm
Bunu ayri ayri yazmak istersek:
$chmod g-w deneme.htm
$chmod g+x deneme.htm
$chmod o-w deneme.htm
$chmod o+x deneme.htm
kodlarini yazmamiz gerekr.
Ilgili Komutlar
http://gnu-tr.net/Destek/Linux_Komut/chown.html tppabs=http://www.linux.org.tr/documents/kullanici_belgeleri/Bash/chown.html
*********************************************************************
Komut
chown - Bir dosyanin veya dizinin, parametresinde tanimli bulunan
dosya veya dizin sahibi parametrelerini degistirir.Öyleki dosya veya dizin
sahibi parametresi /etc/passwd dosyasinda, kullanici kimligi(user ID) veya
baglanti ismi(login name) olarak kayitli bulunmak zorundadir.Ayni sekilde,
dosya veya dizin gurubu parametresi de /etc/group dosyasinda, gurup kimligi
(group ID) veya gurup ismi(group name) olarak kayitli bulunmak zorundadir.
Bir dosyanin veya dizinin sahibini ancak kok(root) kullanici degistirebilir.
Bundan dolayi sistemde eger kullanilciya izin verilirse bu komutu kullanabilir.
Kullanimi asagidaki gibidir,
chown [-f][-h][-R] sahibi[:Grubu] {Dosya | Dizin}
Seçenekler
-f :Kullanim için hata mesajlari disinda butun error mesajlarinin ihmal
edilmesini saglar.
-h :Bulunan bir sembolik linkin ve sembolik linke bagli olmayan dosya ve
dizinlerin sahipligini degistirir.
-R :Tekrarlamali olarak dizinlere iner ve her dosyanin sahipligini degistirir
Sembolik linkle karsilasildiginda ve link bir dizini gosteriyorsa dizinin
sahipligi degisir.
Örnekler
1.inf.dat isimli dosyanin sahibini degistirmek
Bir dosyanin sahibini ögrenmek amaciyla ls komutu çektigimizi düsünelim,
ekrandaki görüntü asagidaki gibidir,
$ls -l
-rwxrwxr-x 1 bbm819 obbm 5744 oct 15 12:11 inf.dat
$-
yukardaki inf.dat isimli dosyan |
