Osi Katmanlari
OSI Referans Modeli ;
Bölüm - 1
Network iletisimini düzenleyen modeldir.Bir dosya transferi,bir dosya download veya bir uygulamayi çalistirirken gereken protokol düzenini bir siraya koyan ve kontrolunu saglayan kurallar butunudur.Ag ile ilgili her türlü veri alisverisi bu kurallar çerçevesinde uygulanir.TCP/IP nin de içerisinde oldugu tüm protokoller OSI referans modelinin ortaya koydugu kurallar çerçevesinde çalisir.
Ag içerisinde bulunan router,ethernet,ag kablolari,programlar vs hepsi OSI modelinin bir katmaninda islem görür ve belirlenen kurallar çerçevesinde üst veya alt katmana aktarilarak veri akisinin sürekliligi saglanir.
OSI nedir ? :ISO (International Standards Organization) tarafindan gelistirilen ve bilgisayarlar arasi iletisimin nasil olacagini tanimlayan kurallar bütünüdür.Herhangi bir network aygiti/protokolu gözetmeksizin ortak bir alanda anlasmalarini saglamayi amaçlar.
OSI 7 temel katmandan olusmaktadir ;
7- Uygulama Katmani ( Application Layer) : Verilerin birlestirilip çalisir duruma getirilmesi
6- Sunum Katmani ( Presentation Layer ) : Verinin Sikistirilma,sifrelenme,formatinin belirlenmesi,düzelenmesi vs
5- Oturum Katmani ( Session Layer ) : NETBIOS
4- Tasima Katmani ( Transport Layer ) : TCP/IP , SPX
3- Network Katmani ( Network Layer ) : Router
2- Veri Hatti Katmani ( Data Link ) : Ethernet (NIC) ve Token Ring
1- Fiziksel Katman ( Physical Layer ) : Ag içerisi Kablolar ve jack’lar bu kisma girer.
Basit olarak bu tabloyu 1 den 7. katmana kadar ; ag’dan kablo vasitasiyla gelen verinin ethernetten geçisi,Routerdan gidecegi PC ye yönlendirilmesi,TCP kurallari nezaretinde düzenlenmesi,NETBIOS ile karsilikli veri akisi için bagin kurulmasi,Veri hakkinda bilgilerin ( formati,dosya özel.) anlasilmasi ve en üst katmanda uygulamanin kullanici tarafindan islevsel hale gelmesi olarak düsünebilirsiniz.
Üsttede belirttigim üzere bu sema agdaki veri akisinin belirli bir kurallar içerisinde gerçeklestiginin kanitidir.Bu örnek, veriyi alan PC için verildi.Birde veri gönderen ve gönderilen PC için olani izleyelim..
Veri gönderilen PC bu semanin aynisini uygulayacaktir.Diyelimki B makinasina veri gönderiliyor.B Fiziksel katmandan yani ag kablosundan veriyi alarak bir üste aktaracak o da bir üste.. ve 7. katmana kadar ulasacaktir.Bu kisimdada paketler birlestirilip uygulama ortaya çikacaktir.
Veri gönderen bilgisayarda ise sema tam ters halini alir.Bu sefer 7. katmanda çalistirilacak uygulama ( çalistrilacak uygulama illaki program olmaz.Gönderilen bir word belgesi veya e-posta da olabilir.FTP baglantiniz veya http istegide bu kisma dahildir) ) gönderilme komutuyla bir alt katmana geçerek islemler tekrarlanacak ve en son 1. katmandan yani kablolar vasitasiyla diger PC ye iletilecektir.
Katmanlarin islevleri -- Bölüm - 2
7- Uygulama Katmani ( Application Layer) : Kullanicinin nette veya local olarak kullandigi veya gereksinim duydugu servislerin çalistirilabildigi katmandir.Bunlar arasinda browser,ftp baglanti istegi,server uygulamalari gibileri sayilabilir.HTTP protokolü kullanilarak çalistirilan tarayici (IE,Firefox,Opera) bu katmanda çalisir.
6- Sunum Katmani ( Presentation Layer ) : Bu katman eldeki verinin içerik olarak belirlenmesine ve üzerine yazilacak bilgilerin (header) bir üst veya alt katman tarafindan bilinmesine yardimci olur.En üst katmandan bir dosyanin ag içerisinde baska bir bilgisayara gönderildigini düsünelim.Uygulama katmanindan gelen paketlerin öncelikle uygulama katmani tarafindan eklenen bilgileri okunur.Bunlar içerik hakkinda bilgi verir.Bulundugumuz katmanda verinin içerigiyle ilgilendigi için içerige bakar ve ne tür bir veri oldugunu belirler.Farkli isletim sistemleri farkli kodlamalar kullanir.A isletim sisteminde yazdiginiz 1 rakami B isletim sistemindede ayni görünür.Fakat isletim sistemleri farkli olunca harflere veya rakamlara verilen kodlamalar farklilik gösterir.Bu katman bu farkliligi ortadan kaldirarak her bilgisayardada verinin ayni olmasini saglar.A bilgisayarinda veri ASCII 8bit olarak kodlanmakta fakat B bilgisayari Unicode 16 bit içerik olarak kodlamayi algilamaktadir.Bu farkliliklar Sunum katmaninda düzenlenir ve kullanicilarin bilgiyi ayni görmeleri saglanir.
5- Oturum Katmani ( Session Layer ) : Bu katmanda basit olarak birden fazla bilgisayarin ayni anda sorun yasamadan anlasmasi saglanir.Özellikle ag ortamlarinda bir bilgisayar ayni anda birden fazla pc ye baglanti kurma geregi duyar.
Örnek vermek gerekirse ,siz, SQL Serverinizi düzenlemekle ugrasirken ayni anda sizin bilgisayariniza ag içinden bir bilgisayar paylasim verilen sürücünüze dosya aramak için baglanabilir ve bu esnada siz SQL verilerinizi düzenlerken agdaki diger bir bilgisayar üzerinde bagli yaziciya komut gönderebilirsiniz ve bu farkli baglanti yapilari sekteye ugramadan Oturum katmanindaki protokoller sayesinde düzenlenir.Görüldügü gibi 3 farkli ag içi baglanti --SQL e baglanmamiz,yaziciya komut göndermemiz ve bize baglanilmasi-- Sunum katmani protokolleri sayesinde düzenlenerek belirli kurallar dogrultusunda isletilir.NETBIOS ve Sockets protokollerinin çalisma alanidir.
4- Tasima Katmani ( Transport Layer ) : Bu katmanda sikça duydugumuz TCP,SPX,NetBEUI gibi protokoller çalisir ve genel olarak kendilerine iletilen verinin içerik olarak dogrulugunu kontrol ederler.Eger içerikte bir hata/bozulma saptanirsa düzeltmek için çalisilir.Uygulama katmani dogrultusunda kendilerine ulasan veriler ag içerisinde gönderilme boyutlarina bölünür.Kendisinden önceki ve sonraki katmanlar arasinda verinin düzgün bir sekilde iletildigine emin olmak için katmanlar arasi eklenen baslik bilgilerinden yararlanir.Çalistigi sistemdeki veriye ait uygulamayi belirler ve karsi sistemde ayni programi bulup onunla bir ba kurar.Bunuda sistemindeki programin verdigi basliklari okuyarak yapar.Ag içerisinde baglantilarin kurulumu ve sona erdirilmesi yine bu katman tarafindan yapilmaktadir.
3- Network Katmani ( Network Layer ) : Routerlara gelen verilerin yönlendirilme islemi bu katmanda yapilir.Ag içi veri akisi için routerda belirlenen tablolar vardir.Bu tablolar sabit veya degisken olabilir.Ag içi trafigin çok yogun oldugu yerlerde dinamik bir yapi kullanilarak "verinin en kisa zamanda" hedefine ulasmasi saglanir.Normal ag kosullarinda bu tabllar sabittir ve veri paketlerinin gidecegi yollar önceden belirlenmistir.
Ag içerisindeki veri trafigi yine bu katman tarafindan düzenlenir ve olasi veri çakismalarina karsi önlem alir.IP protokolunun çalisma alanidir.
Routerli modemlerdeki "Route Table" bu ayarlamalarin yapildigi kisimdir.Modeminizden göz atabilirsiniz.
Route Table
Destination Netmask Gateway Interface
127.0.0.1 255.0.0.0 127.0.0.1 lo0
81.213.128.1 255.255.255.255 81.213.131.115 ppp1
------------ --------------- -------------- ---------
2- Veri Hatti Katmani ( Data Link ) : Fiziksel katmana verilerin dogru sekilde aktarilmasindan sorumludur.Kendi içerisinde 2 bölüme ayrilir.MAC ve LLC.MAC Fiziksel katmana aktaracagi veriye kendisine ve aliciya ait MAC numarasini ekler ve karsi tarafa veriyi gönderen benim" seklinde mesaj verir.Alicidan gelen bilgiler dogrultusunda veri gönderme isini düzenleyerek devam ettirir.
LLC ise aliciya ulasan bozuk veya hatali verilerin tekrardan gönderilmesinden sorumludur.Üst katmani olan Network katmaniyla iletisim halindedir ve TCP/IP protokolleri vasitasiyla baglanti sürekli sürdürülür.Alici bilgisayara gönderilen verilerin gönderilme sikligida LLC sorumlulugundadir.Çok fazla gönderip aliciyi evapsiz birakmak veya veriler arasi sürenin uzun tutulmasi gibi olumsuzluklarin önüne geçer.Bilinen Frame Relay,PPP gibi ag düzenekleri vardir.
Routerli modemlerde bulunan "Bridge Filtering" bu ayarlamalar içindir.Ag baglantilarinda seçtigimiz PPPoE LLC,1483 Bridged IP LLC gibi protokoller bu düzenin saglanmasi için yapilmaktadir.Modeminizden göz atabilirsiniz.
1- Fiziksel Katman ( Physical Layer ) : Bu katmana kadar islemler ile gelen veri Fiziksel katmandan kablolar yardimiyla iletilir.Veri içerik olarak bir ve sifirdan olusmaktadir,bu noktadan sonra bu bir ve sifirlar elektrik sinyallerine dönüstürülerek kablolara aktarilir ve alici bilgisayara gönderilir.Alici bilgisayarda aldigi elektrik sinyallerini ters islemle bir ve sifirlar haline getirerek yorumlayacaktir.Burada önemli olan kisim alici ve göndericinin kullandii voltaj ve milisaniyelerin ayni olmasidir.Aksi durumda gönderilen veriler anlamsiz olarak algilanacak ve iletisim saglanamayacaktir.Fakat günümüzde kullandigimiz Ethernetler bu farkliligi ortadan kaldirarak tek bir deger kullanip sorun yasanmasinin önüne geçmislerdir.
Tüm bu anlattiklarim ag içerisinde milisaniyeler içerisinde gerçeklesir ve devamliligi vardir.
